Strona główna / Jak rzucić palenie / Cytyzyna a wareniklina
Porównanie dwóch opcji
Cytyzyna a wareniklina
Dwie substancje wybierane przy rzucaniu palenia trafiają w to samo miejsce w mózgu, a mimo to prowadzi się je zupełnie inaczej. Jedna pochodzi z rośliny i w większości opakowań leży na aptecznej półce, druga wymaga recepty za każdym razem i kuracji liczonej w tygodniach. Poniżej zestawienie punkt po punkcie oraz kryteria, według których lekarz wybiera jedną z nich.
Konsultacja lekarska 59,00 zł. Płacisz za ocenę wywiadu przez lekarza, nie za sam dokument. Preparaty z kategorią OTC kupisz w aptece bez konsultacji.
Najważniejsze w skrócie
Obie substancje przyłączają się do receptora nikotynowego alfa4 beta2 i obie osłabiają głód nikotynowy, a dzieli je pochodzenie, tryb wydania w aptece, długość kuracji oraz profil działań niepożądanych. Cytyzyna jest w większości opakowań dostępna bez recepty i prowadzi się ją krócej, wareniklina wymaga recepty zawsze i kuracja trwa u niej wielokrotnie dłużej.
- Ten sam punkt uchwytuObie substancje działają jak częściowi agoniści receptora nikotynowego zbudowanego z podjednostek alfa4 i beta2. Pobudzają go słabiej niż nikotyna z dymu i jednocześnie blokują jej dostęp.
- Inne pochodzenieCytyzyna jest alkaloidem roślinnym używanym w Europie Środkowej i Wschodniej od kilkudziesięciu lat. Wareniklina powstała w laboratorium jako cząsteczka zaprojektowana pod ten konkretny receptor.
- Inny tryb wydaniaWiększość opakowań cytyzyny ma w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię OTC, kilka kategorię Rp. Wareniklina ma kategorię Rp w każdym opakowaniu, bez wyjątku.
- Inne moce w rejestrzeCytyzyna figuruje wyłącznie w mocy 1,5 mg. Wareniklina występuje w dwóch mocach, 0,5 mg oraz 1 mg, w tabletkach powlekanych.
- Inna długość kuracjiCytyzyna ma najkrótszy schemat spośród preparatów wspomagających rzucanie palenia. Kuracja warenikliną prowadzona jest tygodniami, z możliwością przedłużenia po ocenie lekarza.
- Podobny początekW obu przypadkach preparat zaczyna się przyjmować jeszcze w okresie palenia, a dzień całkowitego odstawienia papierosów wypada dopiero po kilku dniach kuracji.
- Inna tolerancjaPrzy cytyzynie częściej zgłaszane są dolegliwości żołądkowe i suchość w ustach. Przy wareniklinie na pierwszym miejscu wymienia się nudności oraz nietypowo żywe marzenia senne.
- Inny kosztCytyzyna wypada zwykle taniej, także dlatego, że kuracja jest krótsza. Żadna z tych substancji nie jest w tym wskazaniu objęta refundacją.
- Czego nie zrobi żadna z nichAni jedna, ani druga nie wygasza odruchu sięgania po papierosa przy kawie, po obiedzie czy w towarzystwie. To skojarzenia wyuczone latami i słabną własnym tempem.
- Bezpłatne wsparcieTelefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108. Porada jest bezpłatna, płacisz wyłącznie za samo połączenie według taryfy operatora.
Tabela porównawcza
Poniższe zestawienie zbiera różnice, które realnie zmieniają przebieg rzucania palenia: dostępność w aptece, długość kuracji, tolerancję i to, kto podejmuje decyzję o rozpoczęciu. Dane o mocach, postaciach i kategoriach wydania pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych.
| Cecha | Cytyzyna | Wareniklina |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Alkaloid z nasion roślin bobowatych, w lecznictwie od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku | Cząsteczka syntetyczna, zaprojektowana pod receptor nikotynowy, zarejestrowana w 2006 roku |
| Mechanizm | Częściowy agonista receptora alfa4 beta2 | Częściowy agonista receptora alfa4 beta2 o wyższym powinowactwie |
| Moc w rejestrze | Wyłącznie 1,5 mg | 0,5 mg oraz 1 mg |
| Postacie | Tabletki powlekane, kapsułki twarde, roztwór doustny | Tabletki powlekane |
| Kategoria wydania | Większość opakowań OTC, część Rp | Zawsze Rp |
| Preparaty w rejestrze | Kilkanaście, między innymi Desmoxan, Tabex, Recigar, Denicit, Exicyt, Cytisinicline Adamed, Isamuxal | Jeden preparat pod nazwą Champix |
| Długość kuracji | Najkrótsza spośród opisywanych opcji | Wielotygodniowa, z możliwością przedłużenia |
| Dzień rzucenia | Wypada na początkowym etapie kuracji, po kilku dniach przyjmowania | Wypada po wstępnym okresie zwiększania dawki ustalonym przez lekarza |
| Najczęstsze dolegliwości | Nudności, uczucie pełności, zgaga, suchość w ustach, bóle głowy | Nudności, nietypowo żywe sny, bóle głowy, zaparcia, zmiana odczuwania smaku |
| Szczególna ostrożność | Świeży zawał serca, niestabilna dławica, istotne zaburzenia rytmu, świeży udar mózgu | Choroby nerek, zaburzenia psychiczne w wywiadzie, padaczka |
| Koszt kuracji | Niższy, bez refundacji | Wyższy, bez refundacji, dochodzi koszt konsultacji |
| Kto decyduje o rozpoczęciu | Pacjent przy opakowaniu OTC, lekarz przy opakowaniu Rp | Zawsze lekarz, po wywiadzie medycznym |
Moce, postacie i kategorie dostępności pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych prowadzonego przez URPL i zmieniają się w czasie. Kategorię konkretnego opakowania sprawdź w rejestrze albo w ulotce. Zestawienie nie jest rekomendacją żadnego z wymienionych produktów i nie zawiera schematów przyjmowania, bo te ustala lekarz.
Cytyzyna: na czym polega i dla kogo
Cytyzyna to roślinny alkaloid, który zajmuje receptor nikotynowy i pobudza go słabiej od nikotyny z dymu, przez co objawy odstawienia słabną, a wypalony papieros daje mniej wyraźny efekt. Wybierana bywa przez osoby, którym zależy na krótkiej kuracji i na preparacie dostępnym od ręki, bez czekania na konsultację.
Historia tej substancji w Europie Środkowej sięga kilkudziesięciu lat wstecz, a jej ponowne odkrycie przez badaczy z pozostałych części świata przyszło dopiero wtedy, gdy zauważono, że tani preparat o długiej praktyce stosowania nie ma porządnie opisanego materiału z badań kontrolowanych. Badania z ostatnich dwóch dekad tę lukę częściowo wypełniły i wykazały przewagę cytyzyny nad placebo, a w jednym z porównań bezpośrednich również nad nikotynową terapią zastępczą. Mechanizm i szczegóły przebiegu kuracji rozpisaliśmy osobno przy cytyzynie i jej działaniu.
Praktyczna przewaga tej opcji leży w dostępności. Osoba, która w poniedziałek postanawia rzucić palenie, może kupić preparat tego samego dnia i zacząć bez umawiania wizyty. Przy krótkim schemacie łatwiej też dotrwać do końca kuracji, co ma znaczenie, bo porzucenie leczenia w połowie należy do najczęstszych powodów powrotu do papierosów.
Dostępność bez recepty nie znosi jednak przeciwwskazań, tylko przenosi obowiązek ich sprawdzenia na pacjenta i farmaceutę. Lista jest przede wszystkim kardiologiczna: świeży zawał serca, niestabilna dławica piersiowa, istotne klinicznie zaburzenia rytmu i świeży udar mózgu wykluczają rozpoczęcie kuracji. Ciąża i karmienie piersią wymagają odrębnej decyzji lekarza, a wskazanie obejmuje wyłącznie osoby dorosłe. Osobno działa mit, według którego roślinne pochodzenie zwalnia z ostrożności. Cytyzyna działa ogólnoustrojowo i w większych ilościach jest toksyczna, a jej kategoria OTC wynika z profilu bezpieczeństwa przy prawidłowym stosowaniu.
Jeszcze jedna rzecz odróżnia ją od potocznego wyobrażenia o rzucaniu z dnia na dzień. Kurację rozpoczyna się jeszcze w okresie palenia, a liczba papierosów maleje stopniowo, aż do wyznaczonego dnia całkowitego odstawienia. Osoby, które sięgają po preparat dopiero drugiej doby bez papierosa, oceniają go potem jako nieskuteczny, choć błąd leży w kolejności.
Wareniklina: na czym polega i dla kogo
Wareniklina to cząsteczka zaprojektowana pod receptor nikotynowy, o wyższym od cytyzyny powinowactwie i dłuższym utrzymywaniu się w organizmie, wydawana wyłącznie z przepisu lekarza. Rozważa się ją zwłaszcza u osób silnie uzależnionych oraz tam, gdzie wcześniejsze próby z preparatami bez recepty się nie powiodły.
W polskim rejestrze figuruje jeden preparat z tą substancją, w tabletkach powlekanych o mocy 0,5 mg oraz 1 mg. Podział na dwie moce ma związek z konstrukcją kuracji, w której dawka na początku rośnie stopniowo, a schemat ustala lekarz na podstawie charakterystyki produktu. Dostępność konkretnego opakowania w aptece bywa różna, dlatego przed odbiorem recepty warto zapytać o nią w aptece, z której zwykle korzystasz.
Kuracja jest wyraźnie dłuższa niż przy cytyzynie i to bywa zarówno jej zaletą, jak i słabym punktem. Zaletą, bo dłuższe utrzymywanie wsparcia farmakologicznego pokrywa okres, w którym najczęściej dochodzi do pierwszego papierosa po abstynencji. Słabym punktem, bo im dłuższy schemat, tym więcej okazji do jego porzucenia. Zestaw pozostałych preparatów wydawanych z przepisu lekarza opisaliśmy przy lekach na receptę wspomagających rzucanie palenia.
Ocena przed rozpoczęciem obejmuje kilka obszarów, których nie da się sprawdzić samodzielnie przy aptecznej ladzie. Substancja wydalana jest głównie przez nerki, więc ich niewydolność zmienia postępowanie. Wywiad psychiatryczny sprawdza się osobno: przez lata lek miał w charakterystyce ostrzeżenie o zdarzeniach neuropsychiatrycznych, które po dużym badaniu porównawczym z 2016 roku zostało zmienione, ale sama czujność wobec pogorszenia nastroju w trakcie kuracji pozostała. Padaczka i drgawki w wywiadzie również wymagają odrębnej rozmowy.
Najczęściej zgłaszaną dolegliwością są nudności, zwykle łagodne i słabnące w trakcie kuracji. Charakterystyczne bywają też nietypowo żywe albo dziwaczne marzenia senne, które pacjenci opisują jako najbardziej zaskakujący element leczenia. Część objawów, takich jak rozdrażnienie, kłopoty z zasypianiem i wzmożony apetyt, należy jednak do samego odstawienia nikotyny i pojawiłaby się także bez żadnego preparatu. Rozkład tych dolegliwości na osi czasu pokazuje strona o objawach odstawienia nikotyny.
Konsultacja lekarska online
Umów teleporadę i omów wybór preparatu
Wywiad medyczny wypełnisz pisemnie, o dowolnej porze, bez rozmowy wideo i bez umawiania godziny. Lekarz pyta o staż palenia, przebieg wcześniejszych prób, choroby przewlekłe oraz wszystkie przyjmowane leki, a potem rozstrzyga, czy wystawić e-receptę.
59,00 zł za konsultację lekarską. Płatność online: BLIK, karta lub Link. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz i może odmówić. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę. Gdy lekarz poprosi o dokumentację, a nie zostanie ona dostarczona, konsultacja jest wykonana i opłata nie wraca. Preparaty z kategorią OTC kupisz w aptece bez konsultacji.Kryteria wyboru: jak decyduje lekarz
Lekarz nie zaczyna od pytania, który preparat jest lepszy, tylko od tego, który da się bezpiecznie zastosować u tej konkretnej osoby. Dopiero po odsianiu przeciwwskazań i interakcji wchodzą kryteria miękkie: siła uzależnienia, przebieg poprzednich prób, gotowość na dłuższą kurację i koszt.
- Siła uzależnienia fizycznego. Czas od przebudzenia do pierwszego papierosa mówi o niej więcej niż sama liczba sztuk dziennie. Zapalenie w pierwszym kwadransie po wstaniu przemawia za mocniejszym wsparciem farmakologicznym.
- Co było próbowane wcześniej i jak się skończyło. Nieudana próba z gumami albo plastrem to inna sytuacja niż pierwsze podejście. Powtarzanie wariantu, który już raz zawiódł, rzadko przynosi inny wynik.
- Układ krążenia. Świeży zawał, niestabilna dławica piersiowa, istotne klinicznie zaburzenia rytmu i świeży udar mózgu przekreślają kurację cytyzyną i wymagają innego postępowania.
- Czynność nerek. Wareniklina wydalana jest głównie tą drogą, więc przy upośledzonej filtracji lekarz zmienia schemat albo wybiera inne rozwiązanie.
- Wywiad psychiatryczny. Depresja, zaburzenia lękowe i choroba dwubiegunowa nie wykluczają leczenia, ale wymagają uzgodnienia z lekarzem prowadzącym oraz obserwacji nastroju w pierwszych tygodniach.
- Ciąża i karmienie piersią. Tu nie porównuje się preparatów między sobą, tylko ryzyko dalszego palenia z ryzykiem kuracji, a decyzja zapada indywidualnie i najczęściej poza trybem zdalnym.
- Pełna lista przyjmowanych leków. Znaczenie ma nie tylko interakcja z wybranym preparatem. Samo rzucenie palenia przyspiesza rozkład części leków przez enzym CYP1A2, między innymi teofiliny, klozapiny i olanzapiny, więc lekarz prowadzący musi znać datę rzucenia.
- Realna gotowość na długość kuracji. Osoba, która z góry wie, że nie utrzyma wielotygodniowego schematu, ma większe szanse przy krótszym, nawet jeśli teoretyczne dane wskazywałyby inaczej.
Cały przebieg konsultacji, od formularza po odbiór kodu, opisaliśmy na stronie jak to działa. Odmowa wystawienia recepty jest normalnym zakończeniem takiej rozmowy, a nie usterką usługi.
Częste nieporozumienia
Większość błędnych przekonań o tych dwóch substancjach sprowadza się do trzech spraw: mylenia dostępności bez recepty ze słabszym działaniem, przypisywania preparatowi zadań, które należą do pacjenta, oraz powielania ostrzeżenia, które w charakterystyce warenikliny już zmieniono.
- Bez recepty znaczy słabsze. Kategoria wydania opisuje profil bezpieczeństwa i to, czy dobór wymaga oceny lekarza, a nie siłę działania. Ta sama cytyzyna w tej samej mocy 1,5 mg występuje w rejestrze zarówno w opakowaniach OTC, jak i Rp.
- Roślinne znaczy bez działań niepożądanych. Alkaloid z rośliny pozostaje substancją czynną o działaniu ogólnoustrojowym. Dolegliwości żołądkowe zgłaszane są przy cytyzynie regularnie.
- Wareniklina wywołuje depresję. To echo ostrzeżenia sprzed lat. Duże badanie porównawcze opublikowane w 2016 roku nie wykazało istotnego wzrostu poważnych zdarzeń neuropsychiatrycznych wobec placebo i plastra nikotynowego, co doprowadziło do zmiany zapisu w charakterystyce. Obserwacja nastroju w pierwszych tygodniach pozostaje jednak zalecana.
- Dwa preparaty zadziałają mocniej niż jeden. Konkurują o ten sam punkt uchwytu, więc efekty się nie sumują, za to sumują się dolegliwości. Łączenia nie prowadzi się bez konsultacji.
- Trzeba rzucić pierwszego dnia kuracji. W obu schematach preparat zaczyna się przyjmować jeszcze w okresie palenia, a dzień odstawienia papierosów wypada później. Dokładny przebieg podaje ulotka konkretnego opakowania.
- Skoro głód minął, można przerwać. Ustąpienie głodu w połowie kuracji oznacza, że preparat działa, a nie że przestał być potrzebny. Skojarzenia sytuacyjne wygasają wolniej niż objawy fizyczne.
Co wybrać w typowych sytuacjach
Nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla wszystkich, ale kilka sytuacji powtarza się na tyle często, że da się wskazać kierunek. Poniższe podpowiedzi zastępują lekturę, a nie decyzję lekarza, i nie obowiązują tam, gdzie występują przeciwwskazania wymienione wyżej.
Rzucasz pierwszy raz, palisz umiarkowanie, nie masz chorób przewlekłych. Preparat dostępny bez recepty pozwala zacząć od razu i sprawdzić, jak organizm reaguje na wsparcie farmakologiczne. Wyznacz datę rzucenia przed zakupem, a nie w trakcie kuracji, i zapisz plan na sytuacje, w których zwykle sięgasz po papierosa.
Poprzednia próba z gumami albo plastrem rozsypała się w pierwszym tygodniu. Powtarzanie tego samego wariantu ma niskie szanse. Sensowniej porozmawiać o preparacie działającym na receptor, a przy silnym uzależnieniu o tym wydawanym z przepisu lekarza. Różnice między terapią nikotynową a lekami Rp zebraliśmy przy terapii nikotynowej i lekach na receptę.
Palisz od kilkunastu lat, pierwszy papieros wypada w kwadrans po przebudzeniu. To wzorzec silnego uzależnienia fizycznego. Dłuższa kuracja pokrywa okres największego ryzyka nawrotu, więc rozmowa o wareniklinie ma tu uzasadnienie, o ile nie ma przeciwwskazań ze strony nerek i wywiadu psychiatrycznego.
Leczysz się psychiatrycznie albo przyjmujesz leki na stałe. Wybór preparatu przestaje być pierwszym pytaniem. Najpierw ustala się, jak rzucenie palenia wpłynie na stężenie dotychczasowych leków, bo dym przyspiesza ich rozkład, a jego brak działa odwrotnie. Kolejność jest tu ważniejsza niż sama nazwa preparatu.
Zależy Ci na najniższym koszcie. Krótsza kuracja preparatem bez recepty wypada najtaniej i nie wymaga opłaty za konsultację. Przy opakowaniu z kategorią Rp do ceny preparatu dochodzi koszt wizyty albo teleporady. Skrócone zestawienie samych różnic znajdziesz na stronie cytyzyna a wareniklina: różnice.
O co pytają osoby wybierające między tymi preparatami
Co działa lepiej: cytyzyna czy wareniklina?
Obie przewyższają placebo w utrzymaniu abstynencji i żadna z nich nie ma statusu rozwiązania, które zawsze wygrywa. Wareniklina ma za sobą większy materiał z badań kontrolowanych, w tym duże badanie porównawcze z plastrem nikotynowym i bupropionem. Cytyzyna była badana rzadziej, ale wypadała lepiej od placebo, a w badaniu bezpośrednim także lepiej od nikotynowej terapii zastępczej. Dla konkretnej osoby liczy się co innego niż średnia z badania: czy wytrzyma kurację do końca, czy toleruje działania niepożądane i czy w ogóle sięgnie po preparat w dniu, na który wyznaczyła rzucenie.
Która opcja wychodzi taniej?
Zwykle cytyzyna, i to z dwóch powodów naraz. Cena opakowania bywa niższa, a kuracja krótsza, więc łączny koszt zamyka się w mniejszej kwocie. Wareniklina jest droższa w przeliczeniu na cały cykl i wymaga recepty, co u nas oznacza dodatkowo koszt konsultacji lekarskiej w kwocie 59,00 zł. Ceny w aptekach ustalają same apteki i różnią się między nimi, więc konkretną kwotę sprawdzisz dopiero przy wydaniu preparatu. Refundacja żadnej z tych substancji w tym wskazaniu nie obejmuje.
Czy sam wybieram lek, czy decyduje lekarz?
Przy opakowaniach z kategorią OTC wybór należy do Ciebie i preparat kupisz bez recepty. Przy wareniklinie oraz przy tych opakowaniach cytyzyny, które mają kategorię Rp, decyzja należy do lekarza i zapada po wywiadzie. Twoja preferencja jest w tej rozmowie ważna, bo kuracja, której pacjent nie chce prowadzić, kończy się porzuceniem po tygodniu. Lekarz nakłada na nią to, czego z ulotki nie da się sprawdzić samodzielnie: przeciwwskazania, choroby współistniejące i interakcje z lekami przyjmowanymi na stałe.
Czy mogę zmienić lek w trakcie, gdy pierwszy nie pomaga?
Można, ale nie robi się tego z dnia na dzień i nie łączy się obu preparatów. Konkurują o ten sam receptor, więc dołożenie drugiego nie zsumuje efektu, za to zsumuje działania niepożądane. Zanim padnie decyzja o zamianie, lekarz sprawdza rzecz prostszą: czy preparat był przyjmowany zgodnie z ulotką i czy dzień rzucenia wypadł tam, gdzie przewiduje schemat. Znaczna część zawiedzionych kuracji rozbija się o kolejność, a nie o substancję.
Nie wiem, co wybrać. Od czego zacząć?
Od odpowiedzi na jedno pytanie: po jakim czasie od przebudzenia zapalasz pierwszego papierosa. Sięgnięcie po niego w pierwszym kwadransie wskazuje na silny komponent fizyczny i przemawia za preparatem działającym na receptor przez całą dobę. Druga rzecz to przebieg wcześniejszych prób. Jeżeli poprzednia rozsypała się w trzeciej dobie z powodu rozdrażnienia i głodu, wsparcie farmakologiczne ma sens. Jeżeli abstynencja trwała dwa miesiące i skończyła się przy alkoholu, sam preparat niczego nie zmieni bez planu na takie sytuacje.
Czy któryś z tych leków można brać razem z plastrami nikotynowymi?
Nie bez konsultacji, bo nikotyna z plastra oraz obie te substancje celują w to samo miejsce w receptorze. Połączenie nie ma udokumentowanej przewagi nad jednym preparatem, a zwiększa ryzyko dolegliwości żołądkowych, bólów głowy i zaburzeń snu. Osobno wygląda łączenie dwóch form samej nikotynowej terapii zastępczej, na przykład plastra i gumy, które w zaleceniach opisano jako opcję u osób silnie uzależnionych. Także tam dobór należy do lekarza albo farmaceuty, a nie do samodzielnego eksperymentu.
Powiązane tematy
Jeżeli wybór jest już zawężony, kolejnym krokiem jest sprawdzenie samego przebiegu pierwszych tygodni bez papierosa oraz tego, jak wygląda droga do recepty. Osoby porównujące dopiero same substancje znajdą skrócone zestawienie na osobnej stronie.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): moce, postacie i kategorie dostępności preparatów z cytyzyną oraz warenikliną
- Światowa Organizacja Zdrowia: zalecenia dotyczące leczenia uzależnienia od tytoniu u osób dorosłych
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych stosowanych we wspomaganiu zaprzestania palenia
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Nie podajemy schematów dawkowania, ponieważ ustala je lekarz na podstawie charakterystyki produktu. Bezpłatną pomoc w rzucaniu palenia uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, a w kryzysie psychicznym pod numerem 116 123. W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod 112.