Strona główna / Leki i terapie wspomagające
Kategoria tematyczna
Leki i terapie wspomagające
Ta część serwisu zbiera wszystko, co w polskiej aptece można kupić jako wsparcie rzucania palenia, i pokazuje, czym te preparaty różnią się między sobą: sposobem działania, długością kuracji oraz tym, czy do zakupu potrzebna jest recepta. Kategorie dostępności bierzemy z rejestru URPL, bo ta sama substancja bywa u nas sprzedawana w obu trybach.
Konsultacja lekarska 59,00 zł. Płacisz za pracę lekarza, nie za sam dokument. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po wywiadzie i może odmówić. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę.
Na czym polega wsparcie farmakologiczne przy rzucaniu palenia
Polega na obniżeniu natężenia głodu i objawów odstawienia w tygodniach, w których organizm uczy się pracować bez regularnych dawek nikotyny. Preparaty dzielą się według prostego kryterium: jedne podają nikotynę bez dymu, inne zajmują ten sam receptor bez niej, a jeszcze inne działają poza tym układem.
Pierwsza droga to podanie samej nikotyny w postaci, która nie wymaga spalania tytoniu. Za większość szkód zdrowotnych palenia odpowiadają produkty spalania: substancje smoliste, tlenek węgla i związki rakotwórcze powstające w wysokiej temperaturze. Nikotyna odpowiada za uzależnienie i za objawy po jej odstawieniu, więc podanie jej w plastrze albo w gumie rozdziela te dwie rzeczy i pozwala zająć się najpierw jedną. Wszystkie preparaty tego typu mają w polskim rejestrze kategorię OTC.
Druga droga prowadzi przez receptor nikotynowy. Cytyzyna i wareniklina to częściowi agoniści: przyłączają się do tego samego miejsca, do którego trafia nikotyna z dymu, pobudzają je słabiej i jednocześnie zajmują. Efekt jest dwustronny, bo głód słabnie, a papieros wypalony w trakcie kuracji daje mniej wyraźną nagrodę niż wcześniej. Obie substancje różnią się długością schematu i kategorią dostępności, co rozbieramy w porównaniu różnic między cytyzyną a warenikliną.
Trzecia droga wygląda inaczej niż dwie poprzednie. Bupropion nie zajmuje receptora nikotynowego w taki sposób jak cytyzyna, tylko wpływa na przekaźnictwo dopaminy i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym. Ten sam związek jest w Polsce zarejestrowany również jako lek przeciwdepresyjny, w innych preparatach i mocach, i z tego wynika część ostrzeżeń w jego charakterystyce.
Farmakoterapia jest jedną częścią układanki. Druga to praca z sytuacjami, które od lat zapowiadały papierosa, i tej żaden preparat nie wykona za pacjenta. Bezpłatne wsparcie tego typu prowadzi Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, gdzie porada nic nie kosztuje, a opłata dotyczy wyłącznie samego połączenia według taryfy operatora. Pozostałe formy bezpłatnej pomocy zebraliśmy w tekście o tym, gdzie szukać pomocy w uzależnieniu.
Najważniejsze w skrócie
Preparaty z nikotyną i większość opakowań z cytyzyną kupisz bez recepty. Recepty wymagają wareniklina, bupropion i kilka preparatów cytyzyny, w tym część roztworów doustnych. O kategorii przesądza konkretne opakowanie, a nie nazwa substancji.
- Formy nikotyny w apteceGumy lecznicze w mocach 2 mg i 4 mg, tabletki i pastylki do ssania w mocach 1,5 mg, 2 mg oraz 4 mg, plastry w wariancie szesnastogodzinnym i dobowym, a także aerozol do jamy ustnej o dawce 1 mg. Cała ta grupa ma w rejestrze kategorię OTC.
- Cytyzyna: jedna moc, trzy postacieW rejestrze figuruje wyłącznie w mocy 1,5 mg, w tabletkach powlekanych, kapsułkach twardych i roztworze doustnym. Większość opakowań wydaje się bez recepty, ale kilka preparatów z identyczną substancją ma kategorię Rp.
- Preparaty tylko z przepisu lekarzaWareniklina w tabletkach powlekanych o mocach 0,5 mg i 1 mg oraz bupropion w preparacie zarejestrowanym do wspomagania rzucania palenia, w postaci tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu w mocy 150 mg.
- Różna długość kuracjiCytyzyna ma najkrótszy schemat z całej grupy, terapia nikotynowa i preparaty na receptę prowadzone są przez tygodnie. Zbyt wczesne odstawienie należy do częstszych przyczyn powrotu do palenia.
- Ostrzeżenie przy bupropionieCharakterystyka ostrzega, że na początku leczenia oraz po każdej zmianie dawki lęk, pobudzenie i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, najwyraźniej u osób poniżej 25. roku życia. W tym okresie nastrój obserwuje pacjent i ktoś bliski.
- Ciąża i karmienie piersiąNawet preparaty dostępne w aptece bez recepty wymagają wtedy decyzji lekarza, a nie zakupu na własną rękę. To samo dotyczy osób poniżej osiemnastego roku życia.
- Bezpłatna pomocTelefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108. Porada jest bezpłatna, płacisz wyłącznie za połączenie według taryfy operatora.
- Koszt konsultacji u nas59,00 zł za konsultację lekarską, płatność BLIK, kartą albo przez Link. Preparat kupujesz osobno w aptece i jego cena nie wchodzi w tę kwotę.
Przegląd zagadnień w tej kategorii
Kategoria zbiera osiem tekstów: dwa opisują preparaty od strony dostępności, trzy porównują konkretne warianty między sobą, jeden dotyczy łączenia leków z alkoholem, a dwa opisują objawy, które pojawiają się przy odstawieniu nikotyny oraz przy odstawianiu leków nasennych.
Jeśli szukasz jednej konkretnej odpowiedzi zamiast przeglądu, najczęściej otwierane są u nas dwa teksty z tego obszaru: opis tego, jak działa cytyzyna, oraz zestawienie cytyzyny i warenikliny pod kątem wyboru między nimi. Osoby, które chcą najpierw poznać sam tryb wystawienia dokumentu, zaczynają od strony o recepcie na leki wspomagające rzucanie palenia.
Konsultacja lekarska online
Odbierz e-receptę bez wychodzenia z domu
Jeśli preparat, który rozważasz, wydaje się z przepisu lekarza, całą sprawę załatwisz pisemnie. Nie ma rozmowy wideo ani umawiania godziny.
- Wypełniasz wywiad medyczny: staż palenia, przebieg wcześniejszych prób, choroby przewlekłe i wszystkie przyjmowane leki, także te bez recepty.
- Opłacasz konsultację kwotą 59,00 zł, płatność BLIK, kartą albo przez Link.
- Lekarz czyta wywiad, sprawdza przeciwwskazania i interakcje, a w razie wątpliwości dopytuje w wątku zamówienia.
- Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty dostajesz na e-mail i realizujesz go z numerem PESEL w dowolnej aptece.
Kiedy konieczna jest konsultacja
Konsultacja jest konieczna wtedy, gdy preparat wymaga recepty, gdy chorujesz przewlekle albo przyjmujesz leki na stałe, a także wtedy, gdy pojawia się objaw, którego nie tłumaczy samo odstawienie nikotyny. Osobną grupę tworzą ciąża, karmienie piersią i wiek poniżej osiemnastu lat, gdzie decyzja należy do lekarza nawet przy preparatach bez recepty.
Najczęstszy powód konsultacji jest prozaiczny: wybrany preparat po prostu ma kategorię Rp i bez recepty apteka go nie wyda. Zanim jednak dokument powstanie, lekarz sprawdza kilka rzeczy, których nie da się ustalić przy aptecznej ladzie. Bupropion nie jest stosowany u osób z padaczką, z zaburzeniami odżywiania w wywiadzie ani u osób odstawiających właśnie alkohol lub leki uspokajające, bo wszystkie te sytuacje obniżają próg drgawkowy. Wareniklina wymaga ostrożności przy zaburzeniach czynności nerek i przy niestabilnych zaburzeniach nastroju. Cytyzyna ma własną listę, na której znajdują się między innymi niedawny zawał serca, niestabilna dławica i istotne zaburzenia rytmu.
Druga sytuacja dotyczy leków przyjmowanych na stałe. Samo rzucenie palenia zmienia tempo rozkładu części z nich, niezależnie od tego, jaki preparat wspomagający wybierzesz. Bupropion dokłada do tego własne interakcje, ponieważ hamuje jeden z enzymów wątrobowych odpowiedzialnych za metabolizm wielu leków. Lista przyjmowanych preparatów powinna trafić do wywiadu w całości, razem z suplementami i preparatami ziołowymi.
Nie czekaj na teleporadę, gdy pojawi się krew w odkrztuszanej wydzielinie, chrypka albo kaszel utrzymujące się dłużej niż trzy tygodnie, narastająca duszność lub niezamierzony spadek masy ciała. Ból w klatce piersiowej promieniujący do żuchwy, barku albo ramienia, zwłaszcza z potami i dusznością, wymaga wezwania pomocy pod numerem 112. Przy nasilonych myślach o odebraniu sobie życia zadzwoń pod 116 123 albo 800 70 2222.
Trzecia sytuacja to nawracające niepowodzenia. Jeśli dwie albo trzy próby z preparatem dostępnym bez recepty kończyły się powrotem do palenia w tym samym momencie, powtarzanie tego samego wariantu rzadko przynosi inny wynik. Wtedy rozmowa z lekarzem dotyczy nie tyle recepty, ile tego, która część procesu się rozsypuje, o czym piszemy przy nawrocie po rzuceniu palenia.
Teleporada nie zastąpi badania. Lekarz nie osłucha płuc przez formularz i nie wykona spirometrii, więc przy podejrzeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc kieruje na wizytę stacjonarną. Cały przebieg konsultacji opisaliśmy na stronie jak to działa, a sylwetkę lekarza w dziale nasi lekarze.
O co pytają osoby wybierające preparat
Od którego preparatu zacząć, jeśli rzucam pierwszy raz?
Od tego, który odpowiada na Twój wzorzec palenia, a nie od tego, który ma najkrótszy schemat. Osoba sięgająca po papierosa w pierwszym kwadransie po przebudzeniu ma silny komponent fizyczny i zwykle potrzebuje preparatu utrzymującego stałe tło przez całą dobę. Osoba paląca kilka papierosów dziennie w konkretnych sytuacjach częściej korzysta z formy szybko działającej, po którą sięga w chwili fali głodu. Preparaty bez recepty pozwalają zacząć od ręki, a jeśli wcześniejsza próba z nimi nie wypaliła, sensowniej jest omówić z lekarzem preparat wydawany z przepisu lekarza niż powtarzać ten sam wariant.
Czy preparat bez recepty działa słabiej niż ten wydawany z przepisu lekarza?
Nie w ten sposób, że jeden jest mocny, a drugi pozorny. Kategoria dostępności w rejestrze wynika z profilu bezpieczeństwa i z tego, czy dobór wymaga oceny lekarza, a nie z siły działania. Preparaty z nikotyną są dostępne bez recepty, ponieważ ryzyko poważnego zdarzenia przy prawidłowym stosowaniu jest niskie, a nie dlatego, że pomagają mniej. Wareniklina i bupropion mają kategorię Rp, bo wymagają sprawdzenia przeciwwskazań, chorób współistniejących i przyjmowanych leków, czego apteka nie jest w stanie zrobić przy ladzie.
Czy można łączyć ze sobą dwa preparaty, na przykład plaster i gumę?
Łączenie dwóch form nikotynowej terapii zastępczej, czyli formy o długim działaniu z formą szybko działającą, jest w zaleceniach opisane jako opcja u osób silnie uzależnionych. To jednak decyzja lekarza albo farmaceuty, a nie coś, co dobiera się na własną rękę w drodze do pracy. Zupełnie inaczej wygląda mieszanie preparatów z różnych grup, na przykład cytyzyny z plastrem nikotynowym, i tego nie robi się bez konsultacji, bo obie substancje konkurują o ten sam receptor. Jeśli po jednym preparacie głód pozostaje silny, zgłoś to lekarzowi zamiast dokładać drugi samodzielnie.
Ile kosztuje takie wsparcie i czy potrzebuję recepty na wszystko?
Na większość preparatów recepta nie jest potrzebna, więc koszt sprowadza się do ceny w aptece, którą ustala apteka i która różni się między preparatami. Recepta jest potrzebna dla warenikliny, bupropionu oraz części opakowań z cytyzyną. Konsultacja lekarska w tym serwisie kosztuje 59,00 zł i pokrywa ocenę wywiadu przez lekarza oraz wystawienie e-recepty przy pozytywnej decyzji, a nie cenę preparatu. Bezpłatne wsparcie behawioralne otrzymasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108.
Jak długo trwa kuracja i czy trzeba ją prowadzić do końca?
Długość różni się między grupami: cytyzyna ma najkrótszy schemat spośród opisywanych tu preparatów, nikotynowa terapia zastępcza oraz preparaty wydawane z przepisu lekarza prowadzone są tygodniami, a u części osób dłużej. Przerwanie kuracji w dniu, w którym głód pierwszy raz odpuścił, jest jednym z częstszych powodów powrotu do palenia, bo skojarzenia sytuacyjne pozostają aktywne dłużej niż objawy fizyczne. Termin zakończenia i sposób wygaszania ustala lekarz albo ulotka konkretnego preparatu. Jeśli chcesz skrócić kurację z powodu działań niepożądanych, zgłoś to zamiast odstawiać w tajemnicy.
Kto sprawdza te informacje o dostępności preparatów?
Kategorie dostępności, postacie i moce sprawdzamy w Rejestrze Produktów Leczniczych prowadzonym przez URPL, ponieważ ta sama substancja bywa w Polsce sprzedawana zarówno bez recepty, jak i z przepisu lekarza. Treść przygotowuje redakcja MEDINOW Sp. z o.o., a recenzję merytoryczną prowadzi lek. Damian Wojno z numerem prawa wykonywania zawodu 3211301. Nie publikujemy schematów dawkowania, bo dobór dawki należy do lekarza i do ulotki konkretnego opakowania. Zasady pracy nad tekstem opisaliśmy w polityce redakcyjnej.
Powiązane kategorie
Wybór preparatu jest jednym z trzech elementów. Pozostałe dwa to przygotowanie samego rzucenia oraz to, co dzieje się z organizmem w kolejnych tygodniach bez papierosa. Każdy z nich ma w serwisie własny dział.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności, postacie i moce preparatów z nikotyną, cytyzyną, warenikliną i bupropionem
- Światowa Organizacja Zdrowia: zalecenia dotyczące leczenia uzależnienia od tytoniu u osób dorosłych
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych stosowanych we wspomaganiu rzucania palenia
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Nie podajemy schematów dawkowania, ponieważ ustala je lekarz na podstawie charakterystyki produktu. Bezpłatną pomoc w rzucaniu palenia uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, a w kryzysie psychicznym pod numerem 116 123. W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod 112.