7 mitów o rzucaniu palenia

Siedem mitów i to, co z nich zostaje po sprawdzeniu

1. Ograniczanie liczby papierosów to łagodniejsza droga do rzucenia

   Redukcja bez wyznaczonego dnia zerowego rzadko kończy się rzuceniem.

   Organizm broni dawki nikotyny, do której się przyzwyczaił. Przy pięciu papierosach zamiast dwudziestu zaciągnięcia stają się głębsze, dym zostaje dłużej w płucach, a niedopalona reszta trafia do popielniczki rzadziej. Efektem jest znacznie mniejszy spadek dawki niż spadek liczby sztuk, a przy okazji utrwalenie przekonania, że sprawa jest pod kontrolą. Redukcja bywa sensownym wstępem, pod warunkiem że z góry ma datę zakończenia i jest traktowana jak rozbieg, a nie jak cel.

2. Po dwudziestu latach palenia nie ma już czego ratować

   Korzyść pojawia się w każdym wieku, zmienia się tylko jej rozkład w czasie.

   Tlenek węgla schodzi z krwi w ciągu jednej doby niezależnie od stażu. Ryzyko choroby wieńcowej spada wyraźnie w skali pierwszego roku, a ryzyko udaru zbliża się do wartości osoby nigdy niepalącej po latach abstynencji. U kogoś z rozpoznaną przewlekłą obturacyjną chorobą płuc część uszkodzeń rzeczywiście pozostaje trwała, tyle że rzucenie palenia zatrzymuje ich dalsze narastanie i żadna terapia wziewna tego nie zastąpi. Przebieg zmian rozpisaliśmy w tekście o tym, co dzieje się w organizmie po ostatnim papierosie.

3. Kto potrzebuje leków, ten ma słabą wolę

   Uzależnienie od nikotyny jest rozpoznaniem medycznym, a nie cechą charakteru.

   Bez żadnego wsparcia po roku abstynencję utrzymuje kilka procent osób, które podjęły próbę. Preparat wspomagający obniża natężenie głodu i objawów odstawienia w tygodniach, w których rozsypuje się najwięcej prób, ale nie sięga za nikogo po alternatywę dla papierosa w trudnej sytuacji. Ta część zostaje po stronie człowieka i dlatego samo wsparcie farmakologiczne bez planu na sytuacje wyzwalające działa słabiej, niż mogłoby.

4. Przejście na e-papierosa to już rzucenie

   Najczęstszy realny scenariusz to palenie równoległe, a nie zamiana.

   E-papieros nie jest w Polsce zarejestrowany jako produkt leczniczy. Nie ma charakterystyki produktu leczniczego, ustalonej zawartości substancji czynnej w rozumieniu prawa farmaceutycznego ani schematu stopniowego odstawiania, który dawałoby się przewidzieć. Preparaty nikotynowej terapii zastępczej mają to wszystko i są wydawane bez recepty. Różnice między jednym a drugim rozłożyliśmy w porównaniu e-papierosów z plastrami nikotynowymi.

5. Po rzuceniu i tak przytyję kilkanaście kilogramów

   Przeciętny przyrost mieści się w kilku kilogramach w pierwszym roku.

   Nikotyna podnosi spoczynkowy wydatek energetyczny i tłumi łaknienie, więc po jej odstawieniu apetyt rośnie, a jedzenie zaczyna smakować wyraźniej. Efekt jest realny i najmocniej odzywa się w drugim tygodniu. Skala bywa jednak wyolbrzymiana, a porównanie ryzyk wypada jednoznacznie: obciążenie sercowo-naczyniowe i onkologiczne związane z paleniem przewyższa konsekwencje kilku dodatkowych kilogramów. Temat rozbieramy przy masie ciała po rzuceniu palenia.

6. Jeden papieros po miesiącu oznacza, że wszystko na nic

   Nawrót jest zdarzeniem, a nie unieważnieniem wcześniejszej abstynencji.

   Większość osób, które rzuciły trwale, ma za sobą kilka wcześniejszych prób i to jest typowy przebieg, a nie wypadek przy pracy. Znaczenie ma pierwsza doba po potknięciu: powrót do planu z tego samego dnia zwykle kończy sprawę, a uznanie, że skoro już się zaczęło, to można wrócić do paczki, kończy próbę. Warto wtedy odtworzyć sytuację, w której doszło do zapalenia, bo to ona, a nie brak nikotyny, rozkłada większość prób po pierwszym miesiącu.

7. Wszystko, co pomaga rzucić palenie, jest na receptę

   Większość preparatów kupisz w aptece bez recepty, receptę wymagają tylko niektóre.

   Gumy do żucia, tabletki i pastylki do ssania, plastry oraz aerozole do jamy ustnej z nikotyną mają w polskim rejestrze kategorię OTC. Cytyzyna dzieli się na obie kategorie: większość tabletek i kapsułek wydaje się bez recepty, a kilka preparatów, w tym część roztworów doustnych, ma kategorię Rp. Wyłącznie z przepisu lekarza wydawane są wareniklina, dostępna jako tabletki powlekane, oraz bupropion w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu. Zestawienie znajdziesz przy lekach na receptę wspomagających rzucanie palenia.

Czego żaden mit nie tłumaczy: objawy alarmowe

• Krew w odkrztuszanej wydzielinie, także wtedy, gdy pojawiła się raz, a poza tym czujesz się dobrze.
• Chrypka utrzymująca się ponad trzy tygodnie bez infekcji albo kaszel trwający ponad osiem tygodni bez tendencji do poprawy.
• Zadyszka przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał kłopotu, jeżeli nasila się z tygodnia na tydzień.
• Chudnięcie, którego nikt nie planował, zwłaszcza w towarzystwie nocnych potów i stanów podgorączkowych.
• Obniżenie nastroju utrzymujące się ponad dwa tygodnie, a zwłaszcza myśli o odebraniu sobie życia. Dotyczy to szczególnie pierwszych tygodni przyjmowania bupropionu, który jest lekiem przeciwdepresyjnym: jego charakterystyka ostrzega, że na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, pobudzenie i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Zadzwoń pod 116 123 albo 800 70 2222, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia pod 112.

Konsultacja online ma tu wyraźną granicę. Lekarz nie osłucha płuc przez formularz i nie wykona spirometrii, więc przy którymkolwiek z powyższych objawów kieruje na wizytę stacjonarną. To część usługi, a nie jej niepowodzenie.

Praktyczne wnioski

1. Wyznacz dzień zerowy, nawet jeśli schodzisz stopniowo

   Redukcja z otwartym końcem zamienia się w nowy nawyk. Data w kalendarzu odróżnia rozbieg od celu.

2. Rozdziel rzucanie od odchudzania

   Dwa deficyty naraz kończą się zwykle upadkiem tego postanowienia, które ma mniejszą stawkę. Wagą zajmij się po ustabilizowaniu abstynencji.

3. Zdecyduj o wsparciu przed datą, nie w kryzysie

   Preparaty potrzebują czasu na osiągnięcie stałego stężenia, więc sięganie po nie w trzeciej dobie jest spóźnione o tydzień. Który preparat wymaga recepty, sprawdzisz w dziale leki i terapie wspomagające.

4. Ustal z góry, co robisz po potknięciu

   Plan na pierwszą dobę po jednym papierosie jest różnicą między epizodem a powrotem do paczki. Zapisz go, zanim będzie potrzebny.

Bezpłatną rozmowę z konsultantem uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108. Płacisz wyłącznie za samo połączenie według taryfy operatora, a korzystanie z niej nie wyklucza żadnej innej formy wsparcia.

Pytania, które wracają po tej liście

Autor, recenzja medyczna i źródła