Strona główna / Jak rzucić palenie / Jak przygotować się do rzucenia palenia
Blog · dwa tygodnie przed datą
Jak przygotować się do rzucenia palenia
O powodzeniu próby decyduje zwykle to, co zrobisz przed datą rzucenia, a nie determinacja w dniu zero. Dwa tygodnie wystarczą, żeby rozpisać sytuacje, w których palisz odruchowo, zgłosić lekarzowi prowadzącemu leki przyjmowane na stałe i zdecydować o wsparciu, które trzeba zacząć jeszcze w trakcie palenia.
Konsultacja lekarska 59,00 zł. Płacisz za ocenę wywiadu przez lekarza, nie za sam dokument. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz i może odmówić. Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę.
Najważniejsze w skrócie
Przygotowanie sprowadza się do pięciu decyzji: wybór dnia z zapasem na trzecią dobę, spisanie sytuacji wyzwalających wraz z zamiennikami, zgłoszenie rzucania lekarzowi prowadzącemu leczenie przewlekłe, wybór formy wsparcia oraz uprzedzenie jednej osoby z otoczenia. Wszystkie mieszczą się w dwóch tygodniach.
- DataWybierasz ją tak, żeby druga i trzecia doba nie wypadły w dniu obciążonym. Kalendarz liczy się bardziej niż symbolika poniedziałku czy pierwszego stycznia.
- Mapa sytuacjiKawa, przerwa w pracy, droga do samochodu, alkohol, telefon do konkretnej osoby. Przy każdej pozycji dopisujesz, co robisz zamiast papierosa.
- Leki przewlekłeDym pobudza enzym CYP1A2, więc po rzuceniu stężenie części leków rośnie mimo tej samej dawki. Zgłoś datę lekarzowi prowadzącemu przed nią.
- WsparciePreparaty potrzebują czasu na osiągnięcie stałego stężenia. Decyzję podejmuje się przed datą, a nie w kryzysie trzeciej doby.
- OtoczenieJedna uprzedzona osoba w domu lub w pracy zmienia szanse bardziej, niż się wydaje. Chodzi o zapowiedź gorszego tygodnia, nie o kontrolę.
- Bezpłatna pomocTelefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108. Konsultacja jest bezpłatna, płacisz wyłącznie za samo połączenie według taryfy operatora.
Wybór daty: licz wstecz od trzeciej doby
Dzień rzucenia dobiera się tak, aby najtrudniejszy moment nie zbiegł się z obciążeniem. Szczyt objawów odstawienia wypada u większości osób na drugą i trzecią dobę, więc to on wyznacza datę, a nie odwrotnie.
Praktyczny sposób jest prosty: znajdź w najbliższych dwóch tygodniach dwa spokojniejsze dni z rzędu i cofnij się od nich o dwie doby. Osoba pracująca od poniedziałku do piątku wypada najlepiej z datą w czwartek, bo szczyt trafia wtedy na weekend. Przy pracy zmianowej albo weekendowej rachunek wygląda inaczej i liczy się go tak samo, tylko na własnym grafiku.
Odpadają tygodnie z wyjazdem służbowym, przeprowadzką, egzaminem, weselem czy imprezą rodzinną. Alkohol i silny stres to dwie najczęstsze sytuacje, w których pada pierwszy papieros, a obie potrafią rozłożyć nawet dobrze przygotowaną próbę. Odkładanie daty w nieskończoność jest jednak osobną pułapką: jeżeli termin ucieka po raz trzeci, lepiej wyznaczyć najbliższy możliwy dzień i przygotować mniej.
Data ma być zapisana, a nie trzymana w głowie. Wpis w kalendarzu z przypomnieniem na dwa dni wcześniej robi różnicę, bo ostatnie czterdzieści osiem godzin to czas na uprzątnięcie otoczenia i kupienie tego, co ma zastąpić papierosa w konkretnych sytuacjach. Po starcie przyda się licznik dni i oszczędności, który pokazuje, ile dób i pieniędzy jest już za Tobą.
Mapa sytuacji wyzwalających: najważniejsza kartka
To ona rozstrzyga o losie próby po pierwszym tygodniu. Fizyczne odstawienie mija w kilka tygodni, natomiast odruch przypięty do kawy, przerwy w pracy czy drogi do samochodu wraca miesiącami i odpowiada za większość nawrotów.
Przez trzy dni przed datą noś przy paczce kartkę i przy każdym papierosie zapisz dwie rzeczy: godzinę oraz sytuację, w której go zapaliłeś. Po trzech dniach zobaczysz układ, którego nie da się odtworzyć z pamięci, bo część zapaleń jest całkowicie automatyczna. Zwykle wychodzi z tego kilka powtarzalnych momentów i kilkanaście przypadkowych.
Przy każdym powtarzalnym momencie dopisz zamiennik, i to konkretny. Nie zapis o głębokim oddechu, tylko decyzja w rodzaju: kawę piję przy innym stole, po obiedzie wychodzę na dziesięć minut, w drodze do samochodu dzwonię do siostry. Zamiennik ma zajmować ręce albo usta i mieścić się w tych kilku minutach, przez które trwa fala głodu. Poszczególne objawy tej fazy rozbieramy przy objawach odstawienia nikotyny.
Osobno oznacz sytuacje wysokiego ryzyka: alkohol, kłótnia, spotkanie ze znajomymi palącymi, nocna zmiana. Przez pierwsze dwa tygodnie część z nich da się po prostu ominąć i nie jest to unikanie życia, tylko rozłożenie trudności w czasie.
Teleporada przed datą rzucenia
Umów teleporadę, zanim zacznie się pierwszy tydzień
Konsultacja przed datą ma sens praktyczny: część preparatów zaczyna się przyjmować jeszcze w trakcie palenia, a lekarz przy okazji sprawdza interakcje z lekami, które bierzesz na stałe. Wywiad medyczny wypełnisz online o dowolnej porze.
- Wypełniasz wywiad medyczny. Staż palenia, liczba papierosów dziennie, wcześniejsze próby, choroby przewlekłe i pełna lista leków.
- Opłacasz konsultację. 59,00 zł, płatność online: BLIK, karta lub Link. Kwota widoczna przed płatnością.
- Lekarz ocenia wniosek. Sprawdza przeciwwskazania i interakcje, w razie potrzeby prosi o dokumentację.
- Odbierasz decyzję. Przy pozytywnej decyzji kod e-recepty przychodzi na e-mail i jest widoczny w Internetowym Koncie Pacjenta.
Co zgłosić lekarzowi przed rzuceniem
Przede wszystkim wszystkie leki przyjmowane na stałe, bo rzucenie palenia zmienia tempo rozkładu części z nich. Poza tym choroby przewlekłe, zaburzenia nastroju, padaczkę oraz ciążę lub jej planowanie, bo każda z tych sytuacji zmienia dobór postępowania.
Mechanizm dotyczy dymu, a nie samej nikotyny. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne powstające przy spalaniu tytoniu pobudzają wątrobowy enzym CYP1A2, który rozkłada między innymi teofilinę, klozapinę i olanzapinę. U osoby palącej dawka bywa dobrana z uwzględnieniem szybszego rozkładu, a po rzuceniu pobudzenie zanika w kilka dni i stężenie leku we krwi rośnie mimo tej samej dawki. Korektę ustala lekarz prowadzący.
Osobna rozmowa należy się przy cukrzycy, bo po rzuceniu palenia zmienia się zapotrzebowanie na insulinę, oraz przy leczeniu psychiatrycznym, gdzie stabilność stanu wpływa na wybór preparatu. Jeżeli rozważasz preparat wydawany z przepisu lekarza, lista przyjmowanych leków jest częścią wywiadu, a nie formalnością.
Bupropion jest lekiem przeciwdepresyjnym. Jego charakterystyka ostrzega, że w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, pobudzenie i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Przy pogorszeniu nastroju zadzwoń pod 116 123 albo 800 70 2222, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia pod 112.
Do lekarza zgłoś się przed rzucaniem także wtedy, gdy masz objawy niezwiązane z odstawieniem: krew w odkrztuszanej wydzielinie, chrypkę lub kaszel trwające ponad trzy tygodnie, narastającą duszność, ból w klatce piersiowej albo niezamierzony spadek masy ciała. Te sytuacje wymagają badania i diagnostyki obrazowej, których nie da się wykonać zdalnie.
Wybór wsparcia: co kupisz sam, a co wymaga recepty
W polskich aptekach bez recepty dostępne są preparaty nikotynowej terapii zastępczej oraz większość opakowań cytyzyny. Wyłącznie z przepisu lekarza wydawane są wareniklina i bupropion, a także kilka preparatów cytyzyny, w tym część roztworów doustnych.
Nikotynowa terapia zastępcza występuje jako guma do żucia, tabletki i pastylki do ssania, systemy transdermalne, czyli plastry, oraz aerozol do stosowania w jamie ustnej. Wszystkie te postacie mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię OTC. Cytyzyna dostępna jest w tabletkach powlekanych, kapsułkach twardych i roztworach doustnych, przy czym kategoria zależy od konkretnego opakowania, a nie od samej substancji. Wareniklina występuje w tabletkach powlekanych, bupropion w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, oba wyłącznie na receptę.
Wybór między apteką a receptą zależy od stażu palenia, wcześniejszych prób, chorób przewlekłych i tego, jak wyglądały poprzednie odstawienia. Porównanie obu ścieżek zebraliśmy przy terapii nikotynowej i lekach na receptę, a same preparaty z przepisu lekarza opisaliśmy w dziale leki i terapie wspomagające. Schematy przyjmowania i dawki podaje charakterystyka produktu leczniczego oraz lekarz, dlatego nie znajdziesz ich w tym tekście.
Termin ma znaczenie. Preparaty potrzebują czasu na osiągnięcie stałego stężenia, więc kupowanie czegokolwiek w trzeciej dobie kryzysu jest spóźnione o tydzień. To samo dotyczy konsultacji: zaplanuj ją przed datą, żeby nie zderzyć jej ze szczytem objawów.
Praktyczne wnioski: dwa tygodnie w punktach
Poniższy plan zakłada czternaście dni, ale da się go ścisnąć do siedmiu bez utraty tego, co najważniejsze. Kolejność ma większe znaczenie niż czas trwania.
- 14 dni przedWyznacz datę i zapisz jąSprawdź, na co wypada druga i trzecia doba. Wpis w kalendarzu z przypomnieniem dwa dni wcześniej.
- 12 dni przedZgłoś rzucanie lekarzowi prowadzącemuDotyczy każdego, kto przyjmuje leki na stałe. Korekta dawki należy do lekarza i wymaga czasu.
- 10 dni przedZdecyduj o wsparciuPreparat bez recepty kupisz sam, preparat wydawany z przepisu lekarza wymaga konsultacji, którą trzeba zaplanować.
- 7 dni przedZrób mapę sytuacji wyzwalającychTrzy dni z kartką przy paczce, potem zamiennik dopisany do każdego powtarzalnego momentu.
- 3 dni przedUprzedź jedną osobęW domu albo w pracy. Chodzi o zapowiedź trudniejszego tygodnia, nie o nadzór nad Tobą.
- 2 dni przedZaplanuj drugi tydzieńWpisz w kalendarz coś, co wymaga ruchu. To moment, w którym najczęściej pada zdanie o jednym papierosie na próbę.
- Wieczór przedUprzątnij otoczeniePapierosy, zapalniczki i popielniczki z domu, samochodu i pracy. Zapas na wszelki wypadek działa jak skrót, a nie jak test.
- Dzień zeroZacznij od zmiany porannej rutynyKawa w innym miejscu, inna droga do pracy. Pierwszy papieros dnia jest najsilniej przypięty do sytuacji.
Bezpłatną rozmowę z konsultantem uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108. Korzystanie z niej nie wyklucza żadnej innej formy wsparcia, a bywa najprostszym sposobem na przejście przez pierwsze doby.
Co dalej: powiązane materiały
Przygotowanie kończy się w dniu zero, a od niego zaczyna się część opisana na trzech stronach poniżej: przebieg pierwszych tygodni, życie po rzuceniu i przebieg samej konsultacji.
Pytania osób przed datą rzucenia
Ile czasu powinno zająć przygotowanie do rzucenia palenia?
W praktyce wystarczają dwa tygodnie i dłuższe przygotowanie zwykle nie poprawia wyniku, za to zwiększa szansę, że data zostanie przesunięta. Ten czas potrzebny jest na trzy rzeczy: spisanie sytuacji, w których palisz automatycznie, rozmowę o lekach przyjmowanych na stałe oraz decyzję o wsparciu farmakologicznym, bo część preparatów zaczyna się przyjmować jeszcze w trakcie palenia. Jeżeli data ucieka po raz kolejny, lepiej wyznaczyć ją na najbliższy możliwy dzień i przygotować mniej.
Jaki dzień tygodnia najlepiej wybrać na rzucenie palenia?
Taki, żeby trzecia doba nie wypadła w dniu obciążonym. Szczyt objawów odstawienia przypada zwykle na drugą i trzecią dobę, więc dzień rzucenia dobiera się wstecz od tego momentu, a nie od kalendarzowego poniedziałku. Jeżeli pracujesz w tygodniu, rzucenie w czwartek stawia najtrudniejszy moment na sobotę. Osoby pracujące w weekendy liczą to odwrotnie. Unikaj tygodni z wyjazdem służbowym, przeprowadzką, egzaminem czy weselem, bo alkohol i stres to dwie najczęstsze sytuacje wyzwalające.
Czy trzeba powiedzieć lekarzowi prowadzącemu, że rzucam palenie?
Tak, jeżeli przyjmujesz leki na stałe, i najlepiej przed datą rzucenia. Substancje powstające przy spalaniu tytoniu pobudzają wątrobowy enzym CYP1A2, który rozkłada między innymi teofilinę, klozapinę i olanzapinę. Po rzuceniu palenia to pobudzenie zanika w ciągu kilku dni i stężenie leku we krwi potrafi wzrosnąć mimo niezmienionej dawki. Korektę dawki ustala lekarz prowadzący, nigdy pacjent samodzielnie. Ta sama rozmowa jest wskazana przy cukrzycy i chorobach psychicznych.
Czy przed rzuceniem trzeba kupić preparat wspomagający?
Nie ma takiego obowiązku, ale jeśli decydujesz się na wsparcie, to zaczyna się je przed datą, a nie w kryzysie trzeciej doby. Preparaty nikotynowej terapii zastępczej i większość opakowań cytyzyny kupisz w aptece bez recepty. Wareniklina i bupropion wydawane są wyłącznie z przepisu lekarza, więc konsultację trzeba zaplanować z wyprzedzeniem. Dobór preparatu i schemat przyjmowania ustala lekarz albo farmaceuta na podstawie charakterystyki produktu, a nie poradnik.
Co zrobić z zapasem papierosów w dniu rzucenia?
Usuń go razem z zapalniczkami i popielniczkami z domu, samochodu i miejsca pracy, najlepiej wieczorem przed datą. Trzymanie paczki na wszelki wypadek wygląda na test siły woli, a działa jak skrót w najtrudniejszym momencie doby, kiedy decyzja zapada w kilkanaście sekund. Przy okazji dobrze jest zmienić drobne elementy otoczenia związane z paleniem: umyć popielniczkę w samochodzie, wywietrzyć kurtkę i przestawić poranną kawę w inne miejsce niż dotychczasowe.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Światowa Organizacja Zdrowia: zalecenia dotyczące leczenia uzależnienia od tytoniu u dorosłych
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): postacie i kategorie dostępności preparatów z nikotyną, cytyzyną, warenikliną i bupropionem
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych stosowanych we wspomaganiu rzucania palenia
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny, dlatego nie podajemy schematów dawkowania. Bezpłatną pomoc w rzucaniu palenia uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, a w kryzysie psychicznym pod numerem 116 123. W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod 112.