Strona główna / Jak rzucić palenie / E-papierosy a rzucanie palenia
Pytanie, które wraca przy każdej próbie
E-papierosy a rzucanie palenia
Pytanie brzmi zwykle tak: skoro to bez dymu, to czy przesiadka załatwia sprawę? Odpowiedź wymaga rozdzielenia dwóch rzeczy, które w rozmowach zlewają się w jedno: odejścia od tytoniu i wyjścia z uzależnienia od nikotyny. Ta strona pokazuje, gdzie ta różnica przebiega, dlaczego tak wiele osób utyka pomiędzy jednym a drugim i co z tym zrobić.
Konsultacja lekarska 59,00 zł. E-papieros nie jest lekiem i nie wymaga recepty, podobnie jak preparaty nikotynowe dostępne w aptece. Konsultacja dotyczy preparatów wydawanych z przepisu lekarza oraz oceny przeciwwskazań.
Czy e-papieros pomaga rzucić palenie
Przejście na e-papierosa nie jest rzuceniem palenia, tylko zmianą źródła nikotyny, i w zaleceniach Światowej Organizacji Zdrowia oraz polskich towarzystw naukowych nie figuruje jako metoda leczenia uzależnienia. Część osób faktycznie odchodzi tą drogą od tytoniu, ale najczęstszy wynik wygląda inaczej: papierosy zostają, urządzenie dochodzi obok i taki stan trwa miesiącami.
Dane, na które powołują się zwolennicy tej drogi, pochodzą w większości z badań, w których uczestnik dostawał urządzenie razem z regularnymi spotkaniami z doradcą. To istotne zastrzeżenie, bo poza gabinetem nikt nie dzwoni z pytaniem, jak minął tydzień, i nie ustala kolejnego kroku. Zakup w kiosku odtwarza tylko połowę tego układu, i to nie tę, która wymaga wysiłku.
Druga rzecz, którą trzeba powiedzieć wprost: mniej obciążający niż papieros nie znaczy obojętny dla zdrowia. Aerozol z urządzenia zawiera glikol propylenowy, glicerol, aromaty i produkty ich rozkładu w wysokiej temperaturze, a odległych skutków wdychania takiej mieszanki przez dziesięć czy dwadzieścia lat nikt jeszcze nie zmierzył, bo urządzenia rozpowszechniły się po 2010 roku. Brak dowodu na szkodę po latach to nie to samo co dowód na jej brak.
Jeżeli szukasz zestawienia obu dróg punkt po punkcie, razem ze statusem prawnym i kontrolą dawki, przygotowaliśmy je osobno przy porównaniu e-papierosów z plastrami nikotynowymi. Sam stan badań, granice tej wiedzy i status prawny urządzenia rozpisaliśmy w tekście o tym, co wiemy o roli e-papierosów.
Dlaczego tak się dzieje
Uzależnienie od nikotyny trzyma się na dwóch nogach: na samej substancji i na odruchu przywiązanym do sytuacji. E-papieros dostarcza jedno i drugie w komplecie, więc żadna z tych nóg nie zaczyna słabnąć, a proces, który przy rzucaniu ma trwać kilka tygodni, w ogóle się nie uruchamia.
Zacznijmy od odruchu, bo o nim mówi się najmniej. Na palenie składa się także ruch ręki do ust, przerwa wyjęta ze środka dnia, wyjście przed budynek i rozmowa z tymi samymi osobami. Urządzenie odtwarza ten zestaw niemal wiernie, więc mózg nie dostaje sygnału, że coś się zmieniło. Przy odstawieniu z pomocą plastra czy tabletki odruch gaśnie, bo nie ma czym go karmić, i po kilku tygodniach przestaje wracać z taką siłą. Rozpisaliśmy przebieg tego wygaszania przy objawach odstawienia nikotyny.
Druga rzecz to brak naturalnego końca porcji. Papieros ma wbudowany licznik: dopala się i sesja się kończy, a wieczorem wiadomo, że poszło dwanaście sztuk. Urządzenie nie gaśnie i nie liczy niczego, więc sesje rozciągają się na cały dzień, a informacja zwrotna o ilości znika. Zamiast liczby papierosów zostaje mgliste wrażenie, że ładowało się je dwa razy. Bez tej liczby nie da się ocenić, czy ekspozycja na nikotynę rośnie, czy maleje, i to jest jeden z powodów, dla których zejście w dół tak rzadko się udaje.
Trzeci mechanizm jest prawny i przestrzenny. Papierosa nie zapalisz w biurze, w pociągu, w poczekalni ani w mieszkaniu z małym dzieckiem, a te zakazy przez cały dzień wymuszają przerwy w dostawie nikotyny. Urządzenie bywa używane w miejscach, w których po papierosa nikt by nie sięgnął, więc przerwy znikają, a łączna dobowa ekspozycja potrafi wzrosnąć mimo szczerego przekonania, że się ogranicza.
Na koniec kwestia siły uzależnienia. Osoba, która zapala pierwszego papierosa w kilkanaście minut po przebudzeniu, ma wyraźny komponent fizyczny i będzie szukać w urządzeniu tego samego szybkiego szczytu stężenia. Znajdzie go, bo aerozol dostarcza nikotynę do krwi szybko, i właśnie dlatego przesiadka bywa łatwa, a odejście od urządzenia już nie.
Co to zmienia w postępowaniu
Punktem odniesienia przestaje być pytanie, czym zastąpić papierosa, a staje się nim data pełnego odstawienia nikotyny. Wszystko inne, łącznie z wyborem urządzenia czy preparatu, jest wobec tej daty wtórne i ma jej służyć, a nie ją zastępować.
- Rozdziel dwie daty, jeżeli używasz obu rzeczy naraz. Pierwsza to dzień, w którym znikają papierosy. Druga to dzień, w którym znika urządzenie. Wyznaczenie samej drugiej daty sprawia, że pierwsza nigdy nie nadchodzi.
- Zapisz swoją ekspozycję liczbowo. Ile mililitrów płynu na tydzień i o jakim stężeniu nikotyny. Bez tej liczby żadne schodzenie w dół nie jest planem, tylko wrażeniem, a lekarz nie ma z czym pracować.
- Nie dokładaj preparatu nikotynowego do urządzenia na własną rękę. Sumowanie źródeł bez konsultacji grozi objawami nadmiaru nikotyny: nudnościami, zawrotami głowy, kołataniem serca i nadmierną potliwością.
- Nie tłumacz kaszlu wyłącznie przesiadką. Kaszel w pierwszych tygodniach po odstawieniu tytoniu ma własną dynamikę, bo rzęski w drogach oddechowych odzyskują ruchomość. Granicę między tym zjawiskiem a objawem do zdiagnozowania opisaliśmy przy kaszlu po rzuceniu palenia, a przebieg zmian w płucach przy regeneracji płuc po rzuceniu palenia.
- Uważaj na to, czym zastępujesz sen. Bezsenność w pierwszych tygodniach jest częsta i bywa leczona na własną rękę środkami nasennymi, co potrafi skończyć się drugim uzależnieniem. Po czym je rozpoznać, zebraliśmy przy objawach uzależnienia od leków nasennych.
- Traktuj urządzenie jak etap z terminem, nie jak stan docelowy. Jeżeli po pół roku nadal nie ma daty odstawienia, to nie jest już rzucanie palenia, tylko nowy nawyk z własną dynamiką i własnymi kosztami.
Konsultacja lekarska online
Sprawdź, czy kwalifikujesz się do e-recepty
Preparaty wydawane z przepisu lekarza są jedną z dróg wyjścia z uzależnienia od nikotyny, także wtedy, gdy tytoń zastąpiło urządzenie. Zanim wypełnisz wywiad, przejrzyj listę poniżej. Jeżeli wszystkie punkty się zgadzają, sprawa nadaje się do oceny na podstawie wywiadu medycznego.
- Masz ukończone 18 lat i chcesz odstawić nikotynę, a nie zmienić jedynie jej źródło.
- Potrafisz podać liczbę papierosów albo tygodniowe zużycie płynu wraz ze stężeniem nikotyny.
- Wymienisz wszystkie przyjmowane leki, także te kupowane bez recepty i suplementy.
- Opiszesz choroby przewlekłe, w tym choroby serca, padaczkę, zaburzenia odżywiania i leczenie psychiatryczne.
- Nie jesteś w ciąży i nie karmisz piersią. W tych sytuacjach postępowanie ustala lekarz prowadzący.
- Przyjmujesz do wiadomości, że lekarz może odmówić wystawienia recepty i skierować na wizytę stacjonarną.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Do lekarza idziesz wtedy, gdy pojawia się objaw ze strony układu oddechowego lub krążenia, którego nie tłumaczy zwykłe odstawienie: duszność, ból w klatce piersiowej, gorączka, krew w odkrztuszanej wydzielinie albo szybko narastające osłabienie. Te sytuacje wymagają badania, a nie recepty wystawionej zdalnie.
Wezwij pomoc pod numerem 112 przy nagłej duszności, bólu w klatce piersiowej promieniującym do żuchwy lub ramienia, zwłaszcza z potami i zasłabnięciem. Pilnej oceny w szpitalu wymaga też połączenie duszności, gorączki, wymiotów i szybko pogarszającego się stanu u osoby używającej e-papierosa, ponieważ taki obraz opisywano przy ostrym uszkodzeniu płuc związanym z wapowaniem, wiązanym głównie z płynami zawierającymi octan witaminy E.
- Krew w odkrztuszanej wydzielinie. Nawet pojedynczy epizod u osoby z przeszłością palenia wymaga pilnej oceny, niezależnie od tego, jak dobrze czujesz się poza tym.
- Kaszel albo chrypka utrzymujące się ponad trzy tygodnie bez towarzyszącej infekcji, zwłaszcza gdy zmienił się ich charakter albo pora występowania.
- Świszczący oddech i napady duszności u osoby z astmą. Podrażnienie dróg oddechowych aerozolem potrafi pogarszać kontrolę choroby i wymaga rewizji leczenia u lekarza prowadzącego.
- Kołatanie serca, drżenie rąk, nudności i zawroty głowy. Taki zestaw wskazuje raczej na nadmiar nikotyny niż na jej brak i jest powodem do przerwania oraz kontaktu z lekarzem.
- Niezamierzony spadek masy ciała, nocne poty i stany podgorączkowe bez uchwytnej przyczyny u osoby z wieloletnim stażem palenia.
- Gwałtowne pogorszenie nastroju albo myśli o odebraniu sobie życia w trakcie odstawienia. Zadzwoń pod 116 123 lub 800 70 2222, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia pod 112.
Co możesz zrobić teraz
Najwięcej zmienia jedna decyzja podjęta dzisiaj: wpisanie do kalendarza konkretnego dnia, w którym znika nikotyna, i cofnięcie się od niego o tydzień, żeby zaplanować przygotowanie. Reszta kroków obudowuje tę datę i bez niej nie ma sensu.
Policz, ile nikotyny faktycznie przyjmujesz
Zapisz przez siedem dni zużycie płynu w mililitrach oraz stężenie nikotyny podane na opakowaniu, a jeżeli nadal palisz, dolicz liczbę papierosów. Ta jedna kartka mówi lekarzowi więcej niż zdanie o tym, że palisz od dawna.
Wyznacz datę i powiedz o niej komuś
Wybierz dzień w ciągu najbliższych dwóch tygodni, najlepiej taki, w którym nie masz zaplanowanego stresu ani imprezy. Powiedzenie o dacie jednej osobie z domu albo z pracy wyraźnie zmniejsza szansę, że przesuniesz ją po cichu.
Zabezpiecz pierwsze trzy doby
To okres, w którym drażliwość, kłopoty ze snem i trudność ze skupieniem są najsilniejsze. Zaplanuj na te dni mniej spotkań, więcej ruchu i coś do zajęcia rąk, a alkohol odłóż na później, bo najskuteczniej odpala stary odruch.
Usuń bodźce, nie sam sprzęt
Poza urządzeniem i płynami zniknąć powinny popielniczki, zapalniczki i zapachy w samochodzie. Zmień też trasę tam, gdzie prowadziła obok kiosku, bo przez pierwsze tygodnie o nawrocie decyduje sytuacja, a nie siła woli.
Skorzystaj z bezpłatnego wsparcia
Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108 prowadzi bezpłatne konsultacje z doradcą i pomaga ułożyć plan na pierwszy tydzień. Płacisz wyłącznie za samo połączenie według taryfy operatora.
Zdecyduj o wsparciu farmakologicznym
Jeżeli wcześniejsze próby kończyły się w pierwszym tygodniu na drażliwości i niepokoju, sam plan behawioralny prawdopodobnie nie wystarczy. Punkt wyjścia do tej rozmowy zebraliśmy w dziale o tym, jak rzucić palenie.
O co pytają osoby przesiadające się na e-papierosa
Czy przesiadka na e-papierosa liczy się jako rzucenie palenia?
Liczy się jako odstawienie tytoniu, jeżeli papierosy zniknęły całkowicie, ale nie jako wyjście z uzależnienia od nikotyny. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo od niego zależy, jaki masz następny krok: przy odstawionym tytoniu planuje się schodzenie z urządzenia, a przy paleniu równoległym najpierw wyznacza się datę zerwania z papierosami. Warunek jest jeden i twardy: papierosów ma nie być wcale. Jeden wieczorem w weekend oznacza, że wciąż jesteś w podwójnym używaniu, a nie po przesiadce.
Ile czasu ludzie zostają przy e-papierosie po odstawieniu papierosów?
Zwykle znacznie dłużej, niż zakładali na starcie, i to jest najsłabszy punkt tej drogi. Urządzenie kupuje się z myślą o kilku tygodniach, a potem nic nie wymusza końca: nie kończy się opakowanie kuracji, nie ma harmonogramu zmniejszania i nie ma dnia, w którym coś się formalnie domyka. W kuracji preparatem zarejestrowanym data zakończenia jest częścią schematu i wynika z ulotki. Przy urządzeniu musisz ją wyznaczyć sam, najlepiej od razu, zanim zaczniesz.
Wapuję od roku i nie palę. Muszę z tym cokolwiek robić?
Nie jesteś już narażony na produkty spalania tytoniu i to jest realna zmiana, ale nikotyna nadal podtrzymuje uzależnienie, podnosi tętno i ciśnienie, a odległych skutków wdychania aerozolu nikt jeszcze nie zmierzył, bo urządzenia weszły do powszechnego użycia zbyt niedawno. Jeżeli jest to dla Ciebie stan docelowy, powiedz o nim lekarzowi prowadzącemu tak samo, jak mówi się o paleniu, bo ma znaczenie przy ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Jeżeli chcesz z tego wyjść, plan wygląda podobnie jak przy rzucaniu papierosów: data, przygotowanie na pierwsze doby i decyzja, czy sięgasz po wsparcie farmakologiczne.
Po czym poznać, że pora pójść z tym do lekarza?
Po objawach ze strony układu oddechowego i krążenia, które nie mieszczą się w zwykłym odstawieniu. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, gorączka, wymioty i szybko narastające osłabienie u osoby używającej e-papierosa to sytuacja pilna, bo takie połączenie opisywano przy ostrym uszkodzeniu płuc związanym z wapowaniem. Osobno: krew w odkrztuszanej wydzielinie, chrypka lub kaszel dłuższe niż trzy tygodnie oraz niezamierzony spadek masy ciała wymagają badania i diagnostyki niezależnie od tego, czy palisz, czy wapujesz. Kołatanie serca, drżenie rąk i nudności wskazują raczej na nadmiar nikotyny.
Czy na wsparcie w wyjściu z nikotyny potrzebna jest recepta?
Zależy od preparatu, bo w polskim rejestrze te same wskazania obsługują produkty z obu kategorii. Bez recepty kupisz gumy, tabletki i pastylki do ssania, aerozol do jamy ustnej oraz plastry, a także większość opakowań z cytyzyną. Recepty wymagają wareniklina, bupropion i kilka preparatów cytyzyny, bo kategorię dostępności nadaje się konkretnemu opakowaniu, a nie substancji czynnej. Sam e-papieros nie jest lekiem, więc pytanie o receptę go nie dotyczy.
Co mogę zrobić już dziś, zanim porozmawiam z lekarzem?
Trzy rzeczy, które nic nie kosztują i realnie zmieniają punkt startowy. Po pierwsze policz swoją tygodniową ekspozycję: ile mililitrów płynu zużywasz i o jakim stężeniu nikotyny, bo bez tej liczby rozmowa o schodzeniu w dół jest zgadywanką. Po drugie wyznacz konkretny dzień pełnego odstawienia i zapisz go tam, gdzie codziennie zaglądasz. Po trzecie zadzwoń pod bezpłatny numer Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym 801 108 108 i umów rozmowę z doradcą na kilka dni przed tą datą.
Powiązane tematy
Kolejne pytania dotyczą zwykle preparatów wydawanych z przepisu lekarza oraz tego, co robić po potknięciu. Poniżej trzy strony, po które sięga się najczęściej zaraz po tej.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Światowa Organizacja Zdrowia: leczenie uzależnienia od tytoniu oraz opinia w sprawie elektronicznych systemów dostarczania nikotyny
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności preparatów z nikotyną, cytyzyną, warenikliną i bupropionem
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych stosowanych we wspomaganiu zaprzestania palenia
- Centers for Disease Control and Prevention: ostre uszkodzenie płuc związane z używaniem papierosów elektronicznych i rola octanu witaminy E
- Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych: przepisy dotyczące papierosów elektronicznych
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. Nie podajemy schematów dawkowania, ponieważ ustala je lekarz na podstawie charakterystyki produktu i ulotki konkretnego opakowania. Bezpłatną pomoc w rzucaniu palenia uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, a w kryzysie psychicznym pod numerem 116 123. W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod 112.