Strona główna / Jak rzucić palenie / Gdzie szukać pomocy w uzależnieniu
Telefony, poradnie, grupy
Gdzie szukać pomocy w uzależnieniu
Największą przeszkodą rzadko jest brak miejsc, w których udziela się pomocy. Częściej jest nią brak wiedzy, które drzwi otwierają się bez skierowania, bez opłaty i bez tłumaczenia się komukolwiek. Ta strona porządkuje to według rodzaju kontaktu i według tego, jak szybko dostaniesz odpowiedź.
Konsultacja lekarska w tym serwisie kosztuje 59,00 zł i dotyczy wsparcia w rzucaniu palenia. Wymienione niżej telefony i poradnie są od nas niezależne, a większość z nich działa bezpłatnie.
Od czego zacząć szukanie pomocy
Od telefonu, bo to jedyna forma kontaktu dostępna tego samego dnia i nie wymaga rejestracji ani czekania na termin. Przy paleniu dzwoni się pod 801 108 108, przy kryzysie psychicznym pod 116 123 lub 800 70 2222, a przy problemie alkoholowym albo z substancjami do infolinii prowadzonych przez instytucje publiczne.
Drugim krokiem jest poradnia leczenia uzależnień, do której w Polsce zgłasza się bez skierowania. Trzecim, równoległym, lekarz rodzinny, który zna Twoje choroby przewlekłe i przyjmowane leki, a to bywa istotne przy doborze wsparcia farmakologicznego. Grupy samopomocowe wchodzą do tego zestawu w dowolnym momencie i nie wykluczają żadnej z pozostałych ścieżek.
Warto rozdzielić dwie rzeczy, które w rozmowach zlewają się w jedno: pomoc doraźną i leczenie. Telefon zaufania odpowiada na pytanie, co zrobić dziś wieczorem. Poradnia odpowiada na pytanie, jak wyjść z tego przez najbliższe miesiące. Osoba, która dzwoni w oczekiwaniu na leczenie, bywa rozczarowana, a osoba, która zapisuje się do poradni w oczekiwaniu na natychmiastową ulgę, rezygnuje po pierwszej wizycie.
Ten serwis dotyczy przede wszystkim uzależnienia od nikotyny, więc od niego zaczynamy. Jeżeli szukasz informacji o samym przebiegu rzucania, opisaliśmy go w dziale jak rzucić palenie, a najtrudniejszy okres w tekście o objawach odstawienia nikotyny.
Dlaczego tak się dzieje
Uzależnienie zmienia sposób podejmowania decyzji w tej jednej konkretnej sprawie, więc ocena własnej sytuacji dokonywana od środka jest systematycznie przesunięta. Do tego dochodzi wstyd, który każe odkładać kontakt do momentu, w którym problem stanie się dostatecznie duży, żeby go usprawiedliwić.
Mechanizm jest ten sam niezależnie od substancji. Powtarzane pobudzanie układu nagrody uczy mózg traktować substancję jako priorytet, a jednocześnie osłabia korę przedczołową, odpowiedzialną za hamowanie impulsu i za przewidywanie konsekwencji. Wynik jest taki, że osoba potrafi bezbłędnie wymienić powody, dla których chce przestać, i mimo to sięgnąć po substancję dwie godziny później. To nie jest kwestia charakteru.
Drugi powód jest praktyczny. Nawrót jest częścią przebiegu, a nie jego zaprzeczeniem, i osoba przygotowana na to reaguje inaczej niż osoba, która uznaje pierwsze potknięcie za koniec próby. Kontakt z kimś z zewnątrz zmienia głównie ten moment: skraca czas między potknięciem a powrotem do planu z tygodni do godzin.
Trzeci powód dotyczy chorób, które chodzą w parze z uzależnieniem. Depresja, zaburzenia lękowe i bezsenność występują u osób uzależnionych częściej niż w populacji ogólnej i wzajemnie się napędzają. Leczenie jednego bez drugiego zwykle nie trzyma się długo, a rozpoznanie tego układu wymaga kogoś, kto pyta o wszystkie elementy naraz. Jak wygląda odrębny wariant tego splotu, opisaliśmy przy uzależnieniu od leków nasennych.
Co to zmienia w postępowaniu
Praktyczny wniosek jest taki, że nie trzeba wybierać jednej drogi ani zaczynać od najtrudniejszej. Poniżej formy pomocy uporządkowane od najszybciej dostępnych, z zaznaczeniem, co jest bezpłatne i co jest potrzebne, żeby skorzystać.
- Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108. Rozmowa z konsultantem o rzucaniu palenia, także o planie na konkretny dzień. Sama konsultacja jest bezpłatna, płacisz wyłącznie za połączenie według taryfy operatora. Bez rejestracji i bez podawania danych.
- Poradnia leczenia uzależnień. Świadczenia z tego zakresu udzielane są bez skierowania, także osobom uzależnionym od leków, nie tylko od alkoholu. Placówki mające umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia przyjmują bezpłatnie, a wybór poradni nie jest ograniczony miejscem zamieszkania.
- Lekarz rodzinny. Punkt wyjścia przy uzależnieniu od nikotyny i przy chorobach współistniejących. Zna Twoje leki przewlekłe, co przy doborze preparatu wspomagającego ma realne znaczenie, i może pokierować dalej.
- Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym: 800 70 2222. Czynne całą dobę, bezpłatne. Kryzysowy telefon zaufania 116 123 działa równolegle i również jest bezpłatny.
- Grupy samopomocowe. Anonimowi Alkoholicy oraz grupy dla rodzin osób uzależnionych spotykają się w większości miast, bez opłat, bez zapisów i bez podawania nazwiska. Część spotkań odbywa się online.
- Pomoc dla bliskich. Poradnie przyjmują także osoby współuzależnione, a gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych przyjmuje wnioski dotyczące zobowiązania do leczenia. To ścieżka dla rodziny, gdy sama osoba pijąca nie podejmuje decyzji.
- Konsultacja lekarska online. Sprawdza się przy rzucaniu palenia, gdzie decyzja opiera się na wywiadzie. Nie zastępuje terapii uzależnień ani leczenia zespołu abstynencyjnego, które wymagają kontaktu bezpośredniego.
Numery telefonów i zakres świadczeń bywają aktualizowane, dlatego przed kontaktem sprawdź dane placówki na jej stronie albo w wyszukiwarce świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia. Adres i godziny przyjęć zmieniają się częściej niż same zasady dostępu.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Pilnie wtedy, gdy pojawiają się objawy zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu albo leków uspokajających: drżenie, poty, przyspieszone tętno, silny lęk, zaburzenia postrzegania. Ten stan leczy się pod nadzorem, bo w skrajnej postaci zagraża życiu, w przeciwieństwie do odstawienia nikotyny.
Dzwoń pod 112 przy napadzie drgawkowym, zaburzeniach świadomości, majaczeniu, płytkim oddechu oraz przy bezpośrednim zagrożeniu życia własnego lub cudzego. Przy myślach samobójczych bez bezpośredniego zagrożenia zadzwoń pod 116 123 albo 800 70 2222. Obie linie są bezpłatne.
- Objawy odstawienia alkoholu. Drżenie rąk, poty, nudności i lęk kilka godzin po ostatniej porcji. Nie przechodzi się tego w domu przy codziennym piciu w dużych ilościach.
- Nasilenie się depresji albo lęku w trakcie odstawiania substancji. Wymaga oceny lekarskiej, a nie przeczekania, bo jest jedną z najczęstszych przyczyn nawrotu.
- Przyjmowanie kilku substancji naraz, na przykład alkoholu i leków nasennych. Plan odstawiania musi obejmować wszystkie, a kolejność ustala lekarz.
- Choroby przewlekłe i przyjmowane leki. Padaczka, choroby wątroby, choroby serca i leczenie psychiatryczne zmieniają dobór postępowania oraz dopuszczalne preparaty wspomagające.
- Ciąża i karmienie piersią. Osobna sytuacja, w której zarówno palenie, jak i dobór wsparcia wymagają prowadzenia przez lekarza, a nie decyzji podjętej w aptece.
- Objawy ze strony układu oddechowego u osoby palącej. Krwioplucie, chrypka albo kaszel utrzymujące się ponad trzy tygodnie, narastająca duszność i spadek masy ciała wymagają badania, nie recepty wystawionej zdalnie.
Jeżeli chodzi o samo palenie, kaszel pojawiający się po rzuceniu ma zwykle łagodne wytłumaczenie, choć bywa mylony z objawem alarmowym. Rozróżnienie opisaliśmy przy kaszlu po rzuceniu palenia.
Co możesz zrobić teraz
Wybierz jedną formę kontaktu i wykorzystaj ją w ciągu najbliższej doby, zamiast planować całą ścieżkę leczenia. Pierwszy telefon albo pierwsza wizyta zmieniają w tym temacie więcej niż najlepiej rozpisany plan, którego realizacja zaczyna się od poniedziałku.
Zadzwoń pod jeden numer dzisiaj
Przy paleniu 801 108 108, przy kryzysie psychicznym 116 123 albo 800 70 2222. Rozmowa nie zobowiązuje do niczego i nie wymaga podania danych.
Znajdź poradnię i zapytaj o termin
Wyszukiwarka świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia pokazuje placówki leczenia uzależnień razem z telefonem. Skierowanie nie jest potrzebne, a poradnię wolno wybrać poza miejscem zamieszkania.
Wypisz fakty przed rozmową
Ile, jak długo, w jakich sytuacjach, jakie były wcześniejsze próby i co je przerwało. Ta kartka skraca pierwszą wizytę o połowę i chroni przed odruchowym zaniżaniem liczb.
Zaproś jedną osobę do wiedzy o tym
Ktoś, kto wie o planie, jest realnym zabezpieczeniem w momencie potknięcia. Nie musi to być rodzina.
Zaplanuj, co robisz przy nawrocie
Nie czy, tylko co. Ustal z góry, do kogo dzwonisz i w jakim czasie wracasz do planu. To skraca przerwę z tygodni do jednego dnia.
Przy rzucaniu palenia część osób łączy wsparcie behawioralne z preparatem. Co jest dostępne bez recepty, a co wymaga decyzji lekarza, zebraliśmy w dziale leki i terapie wspomagające. Osobno opisaliśmy też, jak alkohol wpływa na przyjmowane leki, w tekście o alkoholu i lekach, których trzeba unikać.
O co pytają osoby szukające pomocy
Czy do poradni leczenia uzależnień potrzebne jest skierowanie?
Nie. Świadczenia w zakresie leczenia uzależnień są w Polsce udzielane bez skierowania, więc do poradni można zgłosić się samodzielnie, umawiając wizytę telefonicznie albo osobiście. Nie jest też wymagana deklaracja do konkretnej placówki ani rejonizacja, więc wolno wybrać poradnię w innym mieście, jeżeli obawiasz się spotkania kogoś znajomego. Dotyczy to uzależnienia od alkoholu, od substancji psychoaktywnych oraz od leków.
Boję się, że informacja o leczeniu trafi do pracodawcy albo rodziny.
Nie trafi. Personel medyczny obowiązuje tajemnica lekarska, a dokumentacja medyczna jest udostępniana wyłącznie pacjentowi i osobom, które sam upoważni na piśmie. Pracodawca nie ma dostępu do rozpoznania, a zwolnienie lekarskie nie zawiera nazwy choroby. Ta obawa zatrzymuje w domu bardzo wiele osób i zwykle opiera się na wyobrażeniu z filmów, a nie na tym, jak wygląda dokumentacja.
Jak wygląda pierwsza wizyta i czy trzeba od razu przestać?
Pierwsza wizyta to rozmowa: o tym, ile, jak długo i w jakich sytuacjach, o wcześniejszych próbach oraz o stanie zdrowia. Nie ma warunku wstępnego w postaci abstynencji przed przyjściem i nie ma testów sprawdzających, czy jesteś trzeźwy. Na końcu ustala się plan, który może obejmować terapię, leczenie farmakologiczne albo jedno i drugie. Decyzję o zakresie podejmuje się razem z terapeutą lub lekarzem, a nie odgórnie.
Czy pomoc jest bezpłatna?
Poradnie leczenia uzależnień działające w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia przyjmują bezpłatnie. Bezpłatne są też telefony wsparcia oraz spotkania grup samopomocowych, w tym Anonimowych Alkoholików i grup dla rodzin. Płatne pozostają wizyty prywatne, terapia poza publicznym finansowaniem oraz leki wykupywane w aptece, przy czym część z nich objęta jest refundacją. Konsultacja lekarska online w naszym serwisie kosztuje 59,00 zł i dotyczy wyłącznie wsparcia w rzucaniu palenia.
Chcę pomóc komuś bliskiemu, kto nie chce się leczyć. Od czego zacząć?
Od pomocy dla siebie, co brzmi przewrotnie, ale jest sensowną kolejnością. Poradnie leczenia uzależnień przyjmują także osoby współuzależnione, a grupy dla rodzin działają niezależnie od tego, czy osoba pijąca podjęła leczenie. Drugim krokiem bywa wniosek do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, która może skierować sprawę o zobowiązanie do leczenia. Rozmowa z samą osobą uzależnioną przynosi więcej, gdy dotyczy konkretnych sytuacji i konsekwencji, a nie etykiety.
Powiązane tematy
Pomoc jest jedną częścią układanki, drugą jest wiedza o tym, co dzieje się w organizmie i jakie preparaty wchodzą w grę. Poniżej trzy strony, które czyta się razem z tą.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Narodowy Fundusz Zdrowia: informacje o świadczeniach w zakresie leczenia uzależnień udzielanych bez skierowania
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: bazy placówek, telefony zaufania i materiały o formach pomocy
- Światowa Organizacja Zdrowia: zalecenia dotyczące leczenia uzależnienia od tytoniu, w tym roli poradnictwa telefonicznego
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności preparatów stosowanych w leczeniu uzależnień
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani kontaktu z placówką leczenia uzależnień. Nie podajemy dawek, ponieważ ustala je lekarz. Numery telefonów i zakres świadczeń mogą się zmieniać, dlatego przed kontaktem sprawdź aktualne dane placówki. Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108. W kryzysie psychicznym: 116 123 lub 800 70 2222. W stanie nagłego zagrożenia życia: 112.