Strona główna / Leki i terapie wspomagające / Rzucanie palenia w ciąży
Ciąża i uzależnienie od nikotyny
Rzucanie palenia w ciąży: pomoc
Ciąża zmienia w rzucaniu palenia dwie rzeczy naraz: motywacja jest najsilniejsza w życiu, a lista dopuszczalnych narzędzi najkrótsza. Ta strona tłumaczy, dlaczego dym szkodzi dziecku, co realnie pomaga bez sięgania po leki i w którym momencie trzeba przestać czytać, a zadzwonić do lekarza.
Konsultacja lekarska 59,00 zł dotyczy wsparcia w rzucaniu palenia u osób dorosłych. Prowadzenie ciąży, dobór postępowania u ciężarnej i każda decyzja o preparacie w ciąży należą do lekarza prowadzącego ciążę i wymagają opieki bezpośredniej.
Od czego zacząć, gdy palisz i jesteś w ciąży
Zacznij od rozmowy z lekarzem prowadzącym ciążę i od wsparcia bez leków, bo w ciąży to ono jest metodą pierwszego wyboru. Rzucenie opłaca się w każdym tygodniu, a żadnego preparatu wspomagającego, nawet tego dostępnego w aptece bez recepty, nie włącza się tu samodzielnie.
Najczęstsze pytanie, jakie pada w tej sytuacji, brzmi: czy nie jest już za późno. Nie jest. Tlenek węgla, który odbiera krwi zdolność przenoszenia tlenu, znika z organizmu w ciągu kilkunastu godzin do doby od ostatniego papierosa. To znaczy, że korzyść dla dziecka zaczyna się jeszcze tej samej nocy, niezależnie od tego, czy jesteś w dziesiątym, czy w trzydziestym tygodniu.
Druga rzecz, którą trzeba powiedzieć wprost: ciąża zawęża wybór narzędzi. Poza ciążą osoba rzucająca ma do dyspozycji nikotynową terapię zastępczą kupowaną bez recepty oraz preparaty wydawane z przepisu lekarza. W ciąży ten sam zestaw wygląda inaczej, bo każda substancja, którą przyjmuje matka, dociera także do dziecka. Rozpisaliśmy różnice między tymi grupami przy porównaniu terapii nikotynowej i leków na receptę, ale w ciąży to porównanie ma wartość wyłącznie informacyjną: wybór należy do lekarza.
Trzecia rzecz dotyczy otoczenia. Dym bierny wdychany w mieszkaniu albo w samochodzie działa na dziecko podobnie do palenia czynnego o mniejszym natężeniu. Rzucenie przez ciebie i dalsze palenie przez partnera w tym samym pokoju to rozwiązanie połowiczne.
Dlaczego dym w ciąży działa inaczej niż poza ciążą
Bo szkodzą tu dwie różne rzeczy jednocześnie i przez różne mechanizmy. Tlenek węgla wiąże się z hemoglobiną i zmniejsza ilość tlenu, jaki krew matki jest w stanie oddać dziecku, a nikotyna obkurcza naczynia łożyska, ograniczając sam przepływ krwi.
Łożysko nie jest filtrem. Substancje z dymu przechodzą przez nie swobodnie, a stężenie nikotyny w krwi płodu bywa nie niższe niż u matki, w płynie owodniowym nawet wyraźnie wyższe. Dziecko dostaje więc mniejszą pulę tlenu dostarczaną przez węższe naczynia, i to w okresie, w którym rośnie najszybciej w całym życiu.
Stąd biorą się konsekwencje opisane w zaleceniach położniczych i w materiałach Światowej Organizacji Zdrowia: niższa masa urodzeniowa, wyższe ryzyko porodu przedwczesnego, zaburzenia wzrastania wewnątrzmacicznego oraz powikłania dotyczące samego łożyska. Palenie w ciąży wiąże się też z podwyższonym ryzykiem zespołu nagłego zgonu niemowlęcia w pierwszym roku życia, przy czym liczy się tu również narażenie dziecka na dym po urodzeniu.
Warto rozdzielić dwie sprawy, które w rozmowach zlewają się w jedno. Objawy odstawienia odczuwa organizm matki, nie dziecko: drażliwość, kłopoty ze snem, gorsze skupienie i falujący głód nikotynowy. Opisaliśmy je szczegółowo przy objawach odstawienia nikotyny i przebieg jest ten sam, co poza ciążą. Dziecko w macicy nie przechodzi analogicznego kryzysu, więc argument o oszczędzaniu mu stresu odstawienia nie ma podstaw.
Osobno traktuje się przekonanie, że wystarczy ograniczyć liczbę papierosów. Ograniczenie zmniejsza narażenie tylko pozornie, bo osoba paląca mniej zwykle zaciąga się głębiej i dłużej trzyma dym w płucach. Nie istnieje też bezpieczna forma palenia w ciąży: ani cieńsze papierosy, ani podgrzewacze, ani e-papierosy nie są wariantem, który można uznać za nieszkodliwy dla dziecka.
Co to zmienia w postępowaniu
Zmienia kolejność. Poza ciążą rozmowa często zaczyna się od pytania, który preparat wybrać. W ciąży zaczyna się od metod bez leków, a farmakoterapia wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy lekarz prowadzący uzna, że korzyść przeważa nad ryzykiem u konkretnej pacjentki.
- Poradnictwo jest tu leczeniem, a nie dodatkiem. W ciąży to właśnie wsparcie behawioralne ma najlepiej udokumentowaną skuteczność. Kilka rozmów z osobą przeszkoloną w pomaganiu palącym zmienia wynik bardziej niż samo postanowienie.
- Kategoria OTC nie znaczy „bezpieczne w ciąży". Gumy, pastylki, plastry i aerozole z nikotyną figurują w polskim rejestrze jako wydawane bez recepty, ale to informacja o sposobie sprzedaży, nie o bezpieczeństwie u ciężarnej. Nikotyna przechodzi przez łożysko niezależnie od tego, czy pochodzi z papierosa, czy z plastra.
- Preparaty wydawane z przepisu lekarza to inna rozmowa. Wareniklina i bupropion mają w rejestrze kategorię Rp, część preparatów cytyzyny również. Nie są to środki, które w ciąży dobiera się na podstawie artykułu w internecie ani konsultacji zdalnej.
- Nagłe rzucenie jest w ciąży postępowaniem preferowanym. Stopniowe ograniczanie wydłuża okres narażenia dziecka i rzadko kończy się pełnym odstawieniem, dlatego zalecenia kładą nacisk na wyznaczenie konkretnej daty.
- Cały dom przechodzi na tryb bezdymny. Zakaz palenia w mieszkaniu i w samochodzie obowiązuje wszystkich domowników, także po urodzeniu dziecka. Wietrzenie ani palenie na balkonie nie usuwa osadzonych substancji z tkanin i tapicerki.
- Po porodzie ryzyko nawrotu skacze. Duża część kobiet, które rzuciły w ciąży, wraca do palenia w pierwszym roku po urodzeniu dziecka. Plan na ten okres warto mieć wcześniej, a nie improwizować go w połogu.
Jeżeli mimo wszystko zdarzy się potknięcie, nie kasuje ono wcześniejszej pracy i nie jest powodem, żeby wracać do poprzedniej liczby papierosów. Co robić w takiej dobie, rozpisaliśmy przy nawrocie po rzuceniu palenia. Bezpłatne formy wsparcia, w tym poradnie i telefony, zebraliśmy osobno przy szukaniu pomocy w uzależnieniu.
Konsultacja lekarska online
Umów teleporadę w sprawie rzucania palenia
Konsultacja online dotyczy wsparcia w rzucaniu palenia u osób dorosłych i przydaje się wtedy, gdy poprzednie próby rozsypywały się w pierwszych tygodniach. Jeżeli jesteś w ciąży, dobór postępowania należy do lekarza prowadzącego ciążę i wymaga opieki bezpośredniej, więc zacznij od niego. Teleporada bywa natomiast rozwiązaniem dla partnera lub domownika, który pali w tym samym mieszkaniu.
- Wywiad medyczny wypełniasz online, o dowolnej porze, bez umawiania godziny.
- Konsultacja lekarska 59,00 zł. Płatność online: BLIK, karta lub Link.
- Lekarz ocenia wywiad i przy pozytywnej decyzji wystawia e-receptę, której kod przychodzi na e-mail.
- Przy odmowie z przyczyn medycznych zwracamy opłatę. Gdy lekarz poprosi o dokumentację, a nie zostanie ona dostarczona, konsultacja została wykonana i opłata nie wraca.
Ciąża, karmienie piersią oraz objawy wymagające badania nie nadają się do oceny zdalnej. Bezpłatne wsparcie dla osób palących: Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym 801 108 108, opłata wyłącznie za połączenie według taryfy operatora.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Do lekarza prowadzącego ciążę zgłoś się zaraz po tym, jak zdecydujesz o rzuceniu, żeby ustalić plan i termin kontroli. Pilnie, czyli bez czekania na najbliższą wizytę, gdy pojawi się krwawienie, silny ból brzucha, odpływanie płynu owodniowego albo osłabienie ruchów dziecka.
Dzwoń pod 112 albo jedź na izbę przyjęć oddziału położniczego przy obfitym krwawieniu z dróg rodnych, przy silnym i narastającym bólu brzucha, przy braku odczuwanych ruchów dziecka oraz przy nagłej duszności i bólu w klatce piersiowej. Nie czekaj na teleporadę i nie odkładaj tego do rana.
- Krwawienie lub plamienie z dróg rodnych. Zawsze wymaga oceny położniczej, niezależnie od nasilenia i tygodnia ciąży.
- Zmniejszenie lub zanik ruchów dziecka w porównaniu z poprzednimi dobami. To jeden z najważniejszych sygnałów w drugiej połowie ciąży.
- Silny ból brzucha, regularne skurcze przed terminem, odpłynięcie płynu owodniowego. Wymagają kontaktu natychmiastowego, a nie odroczonego.
- Odkrztuszanie krwi, narastająca duszność, ból w klatce piersiowej. Objawy oddechowe nie mieszczą się w typowym przebiegu rzucania palenia i wymagają badania, nie oceny zdalnej.
- Nasilony lęk, obniżony nastrój, myśli o zrobieniu sobie krzywdy. W ciąży i po porodzie to sytuacja pilna. Całodobowe wsparcie kryzysowe: 116 123 oraz 800 70 2222.
- Trudność z odstawieniem alkoholu lub innych substancji. Wtedy plan musi obejmować więcej niż papierosy i wymaga prowadzenia przez lekarza.
Podczas wizyty powiedz o wszystkich przyjmowanych lekach, także tych bez recepty. Rzucenie palenia zmienia tempo, w jakim wątroba rozkłada część substancji, więc dawki ustalone w czasie palenia bywają potem za wysokie. Nie zmieniaj ich samodzielnie, to decyzja lekarza prowadzącego.
Co możesz zrobić teraz
Wyznacz datę w ciągu najbliższych kilku dni, zgłoś ją lekarzowi prowadzącemu i przygotuj otoczenie tak, żeby pierwsze trzy doby były jak najmniej podobne do dotychczasowej rutyny. Do tego jeden telefon po bezpłatne wsparcie, który realnie zmienia szanse.
Wyznacz konkretny dzień
Nie „od poniedziałku kiedyś", tylko data w kalendarzu. Wybierz dobę bez podróży, egzaminu i rodzinnej awantury. Wieczorem dnia poprzedniego usuń papierosy, zapalniczki i popielniczki z domu oraz z samochodu.
Zadzwoń pod 801 108 108
Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym prowadzi bezpłatne konsultacje, także dla kobiet w ciąży. Za samą konsultację nie płacisz, koszt to wyłącznie połączenie według taryfy operatora. To najprostsza forma wsparcia behawioralnego dostępna od ręki.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu ciążę
Podaj datę rzucenia, dotychczasową liczbę papierosów i wszystkie przyjmowane leki. Zapytaj o plan na najbliższe tygodnie i o to, co robić w razie potknięcia. Jeżeli rozważasz jakikolwiek preparat, decyzja zapada właśnie tutaj.
Rozpisz trzy sytuacje wyzwalające
Kawa, telefon, droga do pracy. Dla każdej przygotuj konkretny zamiennik na dwie minuty: szklanka wody, krótki spacer, guma bez nikotyny, mycie zębów. Głód nikotynowy narasta i opada falą, a pojedyncza fala rzadko trwa dłużej niż kilka minut.
Wciągnij domowników w zasadę bezdymną
Ustal, że w mieszkaniu i w aucie nie pali nikt. Jeżeli partner pali, to dobry moment, żeby rzucał razem z tobą. Dla niego dostępne są także preparaty wspomagające opisane w dziale leki i terapie wspomagające.
Zaplanuj okres po porodzie
Największa fala nawrotów przypada na pierwszy rok po urodzeniu dziecka. Umów się ze sobą, że w tym okresie sięgasz po telefon do poradni, a nie po papierosa, i zapisz ten numer w kontaktach już teraz.
Jeżeli chcesz zobaczyć, co zmienia się w organizmie w kolejnych dobach, przebieg rozpisaliśmy w tekście o tym, co dzieje się dzień po dniu. Osobom, które boją się przybrania na wadze po odstawieniu nikotyny, przyda się strona o masie ciała po rzuceniu palenia, przy czym w ciąży o zaleceniach żywieniowych rozmawia się z lekarzem prowadzącym.
O co pytają kobiety rzucające palenie w ciąży
Palę i jestem w ciąży. Czy rzucanie teraz nie zaszkodzi dziecku bardziej niż samo palenie?
Nie. To przekonanie krąży od lat i nie ma pokrycia w danych. Organizm dziecka nie przechodzi żadnego odstawienia porównywalnego z tym, co odczuwa osoba paląca, natomiast każdy dzień bez dymu oznacza mniej tlenku węgla we krwi i lepsze utlenowanie łożyska. Stres związany z rzucaniem jest realny, ale dotyczy matki i daje się złagodzić wsparciem, rozmową i planem. Ryzyko wynikające z dalszego palenia, czyli niska masa urodzeniowa, poród przedwczesny i powikłania łożyskowe, jest wyższe niż dyskomfort kilku trudnych tygodni.
Jestem w siódmym miesiącu. Czy rzucanie ma jeszcze sens, czy szkody już się stały?
Ma sens w każdym tygodniu ciąży, także w trzecim trymestrze. Część korzyści działa niemal natychmiast: tlenek węgla znika z krwi w ciągu doby od ostatniego papierosa, więc krew matki od razu przenosi więcej tlenu. Największy wpływ na masę urodzeniową ma rzucenie w pierwszej połowie ciąży, ale odstawienie papierosów pod koniec też zmniejsza ryzyko powikłań okołoporodowych i poprawia stan dziecka po urodzeniu. Nie ma momentu, w którym opłaca się już machnąć ręką.
Czy w ciąży wolno mi wziąć gumy, plastry albo tabletki na rzucanie palenia?
Sama dostępność w aptece niczego tu nie przesądza. Preparaty z nikotyną, czyli gumy, pastylki, plastry i aerozole, mają w polskim rejestrze kategorię OTC, ale w ciąży o ich zastosowaniu decyduje lekarz prowadzący, bo nikotyna przechodzi przez łożysko. Cytyzyna, wareniklina i bupropion to osobna sprawa i nie są preparatami, po które sięga się w ciąży na własną rękę. Pierwszym wyborem u ciężarnej jest wsparcie bez leków: poradnictwo, praca nad sytuacjami wyzwalającymi głód i kontakt z bezpłatną poradnią.
Kiedy w ciąży muszę pilnie skontaktować się z lekarzem?
Natychmiast przy krwawieniu z dróg rodnych, silnym bólu brzucha, odpłynięciu płynu owodniowego oraz przy wyraźnym osłabieniu lub zaniku ruchów dziecka. To sytuacje położnicze, które nie mają nic wspólnego z tym, czy właśnie rzucasz palenie, i nie nadają się do oceny zdalnej. Pilnej rozmowy wymagają też narastająca duszność, ból w klatce piersiowej oraz odkrztuszanie krwi. W stanie nagłego zagrożenia dzwoń pod 112 albo jedź na izbę przyjęć oddziału położniczego.
Co mogę zrobić już dzisiaj, jeżeli palę i jestem w ciąży?
Wyznacz konkretną datę, powiedz o niej lekarzowi prowadzącemu ciążę i zadzwoń pod bezpłatny numer Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym 801 108 108, gdzie konsultacja nic nie kosztuje, a płacisz tylko za samo połączenie według taryfy operatora. Usuń z domu i z samochodu papierosy oraz zapalniczki, spisz trzy sytuacje, w których palisz najczęściej, i przygotuj do nich zamiennik. Poproś domowników, żeby nie palili w mieszkaniu ani w aucie, bo dym bierny działa na dziecko tak samo jak wdychany bezpośrednio.
Powiązane tematy
Ciąża zawęża wybór narzędzi, ale reszta obrazu jest wspólna dla wszystkich rzucających. Poniżej trzy strony, które czyta się razem z tą: dział o preparatach, plan na potknięcie i przegląd całego tematu.
Autor, recenzja medyczna i źródła
- Światowa Organizacja Zdrowia: zalecenia dotyczące leczenia uzależnienia od tytoniu, w tym postępowania u kobiet w ciąży
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: zalecenia postępowania w uzależnieniu od tytoniu
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności, postacie i moce preparatów z nikotyną, cytyzyną, warenikliną i bupropionem
- Europejska Agencja Leków: charakterystyki produktów leczniczych stosowanych we wspomaganiu rzucania palenia
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W ciąży o rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu jakiegokolwiek leczenia decyduje lekarz prowadzący na podstawie indywidualnej oceny. Nie podajemy schematów dawkowania, ponieważ ustala je lekarz. Bezpłatną pomoc w rzucaniu palenia uzyskasz w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108, a w kryzysie psychicznym pod numerem 116 123 lub 800 70 2222. W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod 112.